Thế giới hôm nay: 19/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump nói rằng ông “không biết gì” về các cuộc không kích của Israel nhắm vào khu vực thuộc Iran của mỏ khí đốt South Pars. Để đáp trả cuộc tấn công này, Iran đã tấn công Ras Laffan, trung tâm năng lượng chính của Qatar. Tổng thống Mỹ nói rằng mình sẽ “thổi bay hoàn toàn” South Pars nếu Iran tấn công Qatar một lần nữa. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu toàn cầu, đã vọt lên trên 110 đô la/thùng sau cuộc tấn công của Iran, sự việc mà QatarEnergy cho biết đã gây ra “thiệt hại trên diện rộng.”

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản giữ nguyên mức lãi suất ngắn hạn chủ chốt ở mức 0,75%, đúng như dự kiến. Các nhà hoạch định chính sách cho biết họ sẽ theo dõi sát sao cuộc chiến ở Vùng Vịnh, vốn đã làm tăng thêm danh sách các rủi ro kinh tế của họ. Lần gần đây nhất ngân hàng tăng lãi suất là vào tháng 12, lên mức cao nhất trong 30 năm qua. Động thái đó đáng ra phải thu hút được dòng vốn đang khao khát lợi nhuận và củng cố đồng yên, nhưng hiện tại, đồng tiền này vẫn còn yếu. Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/03/2026”

Châu Âu có thể đang thầm mong Trump thất bại tại Iran

Nguồn: Tống Lỗ Trịnh, 宋鲁郑：欧洲不仅不支持特朗普，甚至希望他输, Guancha, 15/03/2026.

 Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sau khi Trump phát động cuộc chiến với Iran, một số quốc gia châu Âu đã không chỉ lên án các cuộc không kích của Mỹ và Israel, mà còn từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của họ; rõ ràng, các đồng minh châu Âu đã không “kề vai chiến đấu” cùng Mỹ như Mỹ mong đợi, mà ngược lại còn thể hiện rõ thái độ xa cách và phản đối.

Nguyên nhân nào đã dẫn đến sự thay đổi thái độ này? Điều này sẽ ảnh hưởng ra sao đến quan hệ giữa Mỹ và châu Âu? Khi đã mất đi sự ủng hộ của các đồng minh, Trump sẽ phải gì để có thể rút khỏi chiến trường Iran? Trang Guancha đã phỏng vấn ông Tống Lỗ Trịnh – một học giả đang công tác tại Pháp và là nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Đại học Phúc Đán – để có được những phân tích mới nhất. Continue reading “Châu Âu có thể đang thầm mong Trump thất bại tại Iran”

Hồi kết cho cuộc chiến Iran sẽ ra sao?

Nguồn: Colin H. Kahl, “What Is the Endgame in Iran?”, Foreign Affairs, 10/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Sương mù chiến tranh đang bao trùm dày đặc Iran, nhưng có hai điều đã hiện rõ mồn một. Không còn ai có thể nghi ngờ sức mạnh quân sự vô song mà Mỹ và Israel đã phô diễn. Kể từ ngày 28 tháng 2, lực lượng Mỹ và Israel đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng các chỉ huy cao cấp của Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, tấn công hàng ngàn mục tiêu quân sự trên khắp Iran, đồng thời làm suy yếu đáng kể các bệ phóng tên lửa, kho chứa drone và các khí tài hải quân của nước này. Cũng không ai nên nghi ngờ sự tàn bạo của chế độ Iran mà họ đang nhắm tới, một chế độ đã dành nhiều thập kỷ để sát hại người Mỹ, ngược đãi chính nhân dân mình, đe dọa các nước láng giềng bằng tên lửa và các lực lượng ủy nhiệm khủng bố, đồng thời chạy đua xây dựng chương trình hạt nhân. Continue reading “Hồi kết cho cuộc chiến Iran sẽ ra sao?”

Thế giới hôm nay: 18/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tư lệnh quân đội Iran thề sẽ phản ứng “quyết liệt” đối với vụ sát hại Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của nước này. Larijani là gương mặt đại diện công khai nhất của chế độ và đã điều hành các cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ. Trước đó, truyền thông nhà nước Iran xác nhận rằng các cuộc không kích của Israel đã giết chết cả ông và Gholamreza Soleimani, người đứng đầu lực lượng dân quân Basij thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Phản ứng đó bắt đầu bằng việc Iran tấn công Tel Aviv bằng các đầu đạn chùm, làm hai người thiệt mạng. Israel tiếp tục tấn công Lebanon, giết chết ít nhất sáu người ở Beirut, theo chính quyền địa phương. Mỹ cho biết họ đã tấn công các địa điểm tên lửa của Iran gần Eo biển Hormuz. Giá dầu thô Brent giảm nhẹ, xuống dưới mức 103 USD/thùng, sau khi Iraq đồng ý nối lại xuất khẩu dầu qua Thổ Nhĩ Kỳ, tránh eo biển này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 18/03/2026”

Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’

Nguồn: Robert D. Kaplan, “The Curse of Middle-Sized Wars,” Foreign Affairs, 11/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại Iran, Trump có nguy cơ rơi vào cái bẫy quen thuộc.

Năm 1988, nhà sử học quân sự James Stokesbury nhận định rằng các nền dân chủ tham chiến tốt nhất trong hai trường hợp: một là những cuộc chiến nhỏ, dành riêng cho giới “chuyên nghiệp” và không dính líu đến công dân bình thường; hai là những cuộc chiến thực sự lớn nhằm huy động toàn xã hội. Ông nói thêm, những nền dân chủ này “gặp vấn đề rất lớn khi cố gắng tiến hành một cuộc chiến tầm trung, nơi một số người ra trận còn những người khác ở nhà.”

Những cuộc chiến tầm trung (middle-sized war) đủ lớn để gây ra sự tàn phá và đổ máu kinh hoàng, nhưng lại đủ nhỏ để không đòi hỏi toàn bộ hậu phương phải tham gia. Không nên nhầm lẫn chúng với điều mà nhà lý luận quân sự Carl von Clausewitz gọi là chiến tranh hạn chế (limited war), trong đó mục tiêu thường chỉ là gây tổn thất cho kẻ thù chứ không phải tiêu diệt họ hoàn toàn. Chiến tranh hạn chế là có chủ đích từ trước, trong khi chiến tranh tầm trung lại bùng phát từ những gì ban đầu được dự định chỉ là một cuộc chiến nhỏ. Các tướng lĩnh và nhà lãnh đạo chính trị biết họ đang làm gì trong một cuộc chiến hạn chế. Nhưng các nhà lãnh đạo Mỹ trong những cuộc chiến tầm trung ngày nay thì không. Continue reading “Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’”

17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên

Nguồn: First St. Patrick’s Day parade, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1601, cuộc diễu hành đầu tiên được ghi nhận nhằm tôn vinh Ngày Lễ Thánh Patrick, vị thánh bảo trợ Ireland, đã được tổ chức tại nơi mà ngày nay là St. Augustine, Florida.

Các ghi chép cho thấy một cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đã diễn ra vào ngày 17/03/1601, tại nơi khi đó là một khu định cư thuộc địa của Tây Ban Nha, dưới sự chỉ đạo của linh mục quản xứ người Ireland ở thuộc địa này, Ricardo Artur. Hơn một thế kỷ sau, những người lính Ireland nhớ quê hương đang phục vụ trong quân đội Anh đã tổ chức diễu hành ở Boston vào năm 1737 và ở Thành phố New York vào tháng 03/1762. Continue reading “17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên”

Thế giới hôm nay: 17/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump yêu cầu Trung Quốc lùi thời gian cuộc gặp với Tập Cận Bình “khoảng một tháng hoặc lâu hơn.” Tổng thống Mỹ cho biết ông muốn hoãn lại vì cuộc chiến ở Iran đòi hỏi ông phải ở lại Washington. “Không có mánh khóe nào” trong yêu cầu này, ông nói. Trước đó, Trump từng ám chỉ rằng thượng đỉnh Mỹ-Trung, vốn được lên kế hoạch bắt đầu vào ngày 31/03, sẽ bị hoãn lại trừ phi Trung Quốc giúp Mỹ mở cửa Eo biển Hormuz trở lại.

Tổng thống Mỹ cũng lên án các đồng minh đã từ chối yêu cầu hỗ trợ mở lại eo biển của ông. Đức, Ý, và Tây Ban Nha đã loại trừ khả năng tham gia vào các sứ mệnh quân sự, trong khi Australia, Pháp, và Nhật Bản không có ý định gửi tàu chiến. Về phần mình, Thủ tướng Anh cho biết ông đang theo đuổi một “kế hoạch khả thi” nhưng sẽ không “bị kéo vào một cuộc chiến rộng lớn hơn.” Trong một diễn biến khác, một máy bay không người lái đã tấn công đại sứ quán Mỹ tại Baghdad, thủ đô Iraq. Continue reading “Thế giới hôm nay: 17/03/2026”

Làn sóng xe điện Trung Quốc phá vỡ vị thế bá chủ của ô tô Nhật tại Đông Nam Á

Nguồn: Tim Daiss, “China’s EV surge is dismantling Japan’s auto empire in Southeast Asia”, Nikkei Asia, 13/03/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc và Việt Nam làm lộ rõ những rủi ro trong thái độ thận trọng của Tokyo đối với việc điện khí hóa ngành xe hơi.

Nếu bạn đã từng bắt một chuyến Grab hoặc dùng một ứng dụng gọi xe nào khác ở Đông Nam Á, bạn sẽ có thể nhận thấy một sự thay đổi gần đây. Ngày càng nhiều tài xế không còn lái ô tô xăng của Nhật Bản nữa, mà thay vào đó là một loạt những chiếc xe điện lạ lẫm được sản xuất bởi các nước khác. Chắc chắn rằng, những chiếc xe có vẻ ngoài thời thượng này có thể không dễ nhận ra, nhưng rõ ràng các công ty sản xuất chúng, đặc biệt là của Trung Quốc và cả Việt Nam, đang tích cực giành thị phần từ tay các nhà sản xuất ô tô truyền thống của Nhật Bản. Continue reading “Làn sóng xe điện Trung Quốc phá vỡ vị thế bá chủ của ô tô Nhật tại Đông Nam Á”

Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ

Nguồn: Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun), “Taiwan Doesn’t Have to Choose,” Foreign Affairs, ngày 03/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hòa bình xuyên eo biển đòi hỏi phải hợp tác với cả Bắc Kinh và Washington.

Trong thời kỳ bất ổn toàn cầu và cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, trách nhiệm duy trì hòa bình không chỉ thuộc về các cường quốc. Các quốc gia tầm trung và nhỏ có vị trí chiến lược đang tạo ra sức ảnh hưởng vượt xa quy mô của họ. Nếu biết sử dụng khả năng tự quyết và đòn bẩy một cách hiệu quả, họ có thể giảm bớt căng thẳng xung quanh các điểm nóng toàn cầu và giúp ngăn chặn xung đột khu vực hoặc thế giới.

Đài Loan chính là một nơi như vậy. Dù chỉ có khoảng 23 triệu dân, Đài Loan lại là cửa ngõ sống còn tiến ra Tây Thái Bình Dương. Nơi đây nằm dọc theo các tuyến đường biển thiết yếu của thương mại toàn cầu và là nước dẫn đầu trong một số lĩnh vực công nghệ tiên tiến, bao gồm chất bán dẫn, theo đó khiến hòn đảo này trở thành một phần không thể thiếu đối với hệ sinh thái đổi mới của thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn hay xung đột nào trong hoặc xung quanh Eo biển Đài Loan đều sẽ gây ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực, cản trở thương mại toàn cầu, đe dọa an ninh năng lượng, và phá vỡ các mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng công nghệ. Continue reading “Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ”

Thế giới hôm nay: 16/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump một lần nữa yêu cầu các quốc gia khác giúp Mỹ mở cửa Eo biển Hormuz. Vị tổng thống tiết lộ ông đang thảo luận với một số chính phủ về việc này, nhưng không nói rõ đó là những quốc gia nào. Australia và Nhật Bản tuyên bố họ không có kế hoạch cử tàu đến. Trump nói với tờ Financial Times rằng sẽ “rất tồi tệ cho tương lai của NATO” nếu các đồng minh không hỗ trợ Mỹ.

Chris Wright, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, cho biết cuộc chiến chống lại Iran “có khả năng” sẽ kết thúc trong vài tuần tới. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng “không có gì đảm bảo” giá năng lượng sẽ sớm giảm. Hôm nay, giá dầu đã tăng vượt mốc 106 USD/thùng, trước khi giảm trở lại mức khoảng 104 USD. Iran tiếp tục bắn tên lửa vào Israel và khu vực Vùng Vịnh. Sân bay Quốc tế Dubai cũng vừa đình chỉ các chuyến bay sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/03/2026”

Cuộc chiến Iran củng cố vị thế thống trị ngành năng lượng của Trung Quốc?

Nguồn: Jason Bordoff và Erica Downs, “How the Iran War Could Consolidate China’s Energy Dominance”, Foreign Policy, 06/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giá dầu và khí đốt đã nhảy vọt kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tuần trước, gây chấn động các thị trường năng lượng vốn đã trở nên chủ quan trước những rủi ro tại Trung Đông. Giá xăng tại Mỹ đang tăng mạnh, buộc Nhà Trắng phải cân nhắc cách thức giảm thiểu những hệ lụy về mặt chính trị. Châu Âu, vốn vừa mới thoát khỏi cú sốc từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga, nay lại đối mặt với một đợt thắt chặt tiềm tàng khác, khi giá khí đốt tự nhiên đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2023. Continue reading “Cuộc chiến Iran củng cố vị thế thống trị ngành năng lượng của Trung Quốc?”

Tập tìm cách cân bằng quan hệ giữa gia tộc Khamenei và Mỹ

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi torn between long ties with Khameneis and US relations,” Nikkei Asia, 12/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bữa tối với món vịt quay Bắc Kinh năm 1989 đã giúp xây dựng quan hệ quân sự giữa Trung Quốc và Iran.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dường như đã lơ đãng trong suốt kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội) tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, một kỳ họp kéo dài 8 ngày kết thúc vào hôm nay (12/03).

Có vẻ như Tập bận tâm đến quan hệ song phương quan trọng nhất của đất nước ông, quan hệ với Mỹ, hơn là sự kiện chính trị lớn trong nước với sự tham dự của khoảng 3.000 đại biểu từ khắp Trung Quốc. Continue reading “Tập tìm cách cân bằng quan hệ giữa gia tộc Khamenei và Mỹ”

15/03/1965: Tổng thống Johnson kêu gọi quyền bầu cử bình đẳng

Nguồn: LBJ calls for equal voting rights, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1965, Tổng thống Lyndon B. Johnson đã phát biểu trước phiên họp Lưỡng viện Quốc hội Mỹ nhằm thúc giục việc thông qua đạo luật đảm bảo quyền bầu cử cho tất cả mọi người.

Sử dụng cụm từ “chúng ta sẽ vượt qua” (we shall overcome) mượn từ các nhà lãnh đạo người Mỹ gốc Phi đang đấu tranh cho quyền bình đẳng, Johnson tuyên bố rằng “mỗi công dân Mỹ đều phải có quyền bầu cử bình đẳng.” Ông cũng nhắc nhở cả nước rằng Tu chính án thứ 15, được thông qua sau Nội chiến Mỹ, đã trao cho mọi công dân quyền được bầu cử bất kể chủng tộc hay màu da. Nhưng các bang lại phớt lờ Hiến pháp và dựng lên những rào cản. Sự phân biệt đối xử xuất hiện dưới hình thức các bài kiểm tra về khả năng đọc viết, kiến thức, hoặc phẩm chất, được áp dụng duy nhất đối với người Mỹ gốc Phi nhằm ngăn cản họ đăng ký trở thành cử tri. Continue reading “15/03/1965: Tổng thống Johnson kêu gọi quyền bầu cử bình đẳng”

Canh bạc lớn của Trung Quốc tại Trung Á đang phát huy tác dụng

Nguồn: Djoomart Otorbaev, “China’s Big Bet on Central Asia is Paying Off”, Project Syndicate, 09/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm qua, các học giả phương Tây thường coi sự hiện diện kinh tế của Trung Quốc tại Trung Á là nguồn cơn của những xích mích, đặc biệt là các khoản vay và đầu tư vốn bị mô tả là “bẫy nợ”. Thế nhưng, luận điểm sáo rỗng này vừa gây nhàm chán, vừa thể hiện sự lười nhác trong phân tích.

Bất kỳ ai tìm hiểu kỹ vấn đề đều sẽ thấy rằng đặc điểm định hình sự gắn kết của Trung Quốc với Trung Á ngày nay không phải là việc cho vay vô tội vạ, mà là một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc sang đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nội địa hóa công nghiệp và các khoản vay chính phủ có kỷ luật hơn nhiều. Giữa bối cảnh chiến tranh đang bùng phát ngay sát phía nam khu vực, tại Iran và Afghanistan (nơi Pakistan đang tiến hành một chiến dịch ném bom), việc Trung Quốc gia tăng đầu tư là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Trung Á đã đạt được sự ổn định chính trị và kinh tế mà ít người lường trước được. Continue reading “Canh bạc lớn của Trung Quốc tại Trung Á đang phát huy tác dụng”

14/03/1794: Eli Whitney nhận bằng sáng chế cho máy tách hạt bông

Nguồn: Eli Whitney patents the cotton gin, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1794, nhà phát minh Eli Whitney đã được cấp Bằng sáng chế Mỹ số 72X cho cỗ máy sử dụng cơ năng để tách hạt khỏi sợi bông. Máy tách hạt bông của Whitney (trong tiếng Anh là “cotton gin,” với từ “gin” bắt nguồn từ “engine” nghĩa là máy móc) đã thúc đẩy sự bùng nổ của ngành sản xuất bông – và kéo theo đó là sự phát triển của chế độ nô lệ – suốt nửa đầu thập niên 1800.

Sinh ra ở Westborough, Massachusetts vào năm 1765, Whitney lớn lên trong một trang trại nhưng đã sớm bộc lộ tài năng về cơ khí và phát minh. Thời trẻ, ông đã tự tay chế tác gậy chống, trâm cài mũ, và phát minh ra một thiết bị để sản xuất đinh. Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Yale (nay là Đại học Yale) vào năm 1792, ông đến sống tại đồn điền của Catherine Greene, góa phụ của vị anh hùng Cách mạng Mỹ là Tướng Nathanael Greene, ở gần Savannah, bang Georgia. Continue reading “14/03/1794: Eli Whitney nhận bằng sáng chế cho máy tách hạt bông”

Cuộc chiến ở Iran đặt Vladimir Putin vào thế khó

Nguồn: “The Iran war puts Vladimir Putin in a tough spot”, The Economist, 07/03/2026.

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Giá dầu tăng cao không đủ để bù đắp cho việc phơi bày điểm yếu của Nga.

“Chúng ta không bắt đầu cuộc chiến này, nhưng dưới thời Tổng thống Trump, chúng ta đang kết thúc nó,” Pete Hegseth, Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ, phát biểu trước người dân Mỹ vào ngày 2 tháng 3. Đối với các nhà quan sát tình hình Nga, những lời này lại khá quen thuộc. “Chúng ta không bắt đầu cái gọi là cuộc chiến tranh này. Ngược lại, chúng ta còn đang cố gắng kết thúc nó,” Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố vài năm trước, sau khi tiến hành xâm lược Ukraine. Việc Putin nhận ra chính những lời của mình được lặp lại bằng tiếng Anh phần nào lý giải phản ứng khá im ắng của Nga đối với cuộc tấn công Iran của Mỹ và Israel. Trên thực tế, Nga có rất ít khả năng hỗ trợ Iran, một quốc gia vốn được xem là đồng minh trong nhiều năm. Nhưng kể cả khi Nga có khả năng ấy, việc quốc gia này có thiện chí hay không trong việc giúp đỡ vẫn còn khá mơ hồ: đối với Putin, mối quan hệ thân thiện với Donald Trump có thể được ưu tiên hơn. Continue reading “Cuộc chiến ở Iran đặt Vladimir Putin vào thế khó”

Tại sao leo thang lại mang lại lợi thế cho Iran?

Nguồn: Robert A. Pape, “Why Escalation Favors Iran,” Foreign Affairs, 09/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ và Israel có thể đã hành động vượt quá khả năng của mình.

Những giờ đầu tiên của Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội (Epic Fury) – cuộc tấn công quân sự phối hợp giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran, được phát động vào ngày 28/02 – đã cho thấy tầm với phi thường của chiến tranh vũ khí chính xác hiện đại. Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhanh chóng tiêu diệt lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, cùng các chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và các quan chức tình báo chủ chốt, trong một đòn đánh mà Washington và Jerusalem mô tả là mang tính quyết định nhằm làm tê liệt cấu trúc chỉ huy của Tehran và gây bất ổn cho chế độ này. Continue reading “Tại sao leo thang lại mang lại lợi thế cho Iran?”

Thế giới hôm nay: 13/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính của Donald Trump, cho biết Mỹ sẽ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt để cho phép các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga hiện đang lênh đênh trên biển, nhằm mục đích “thúc đẩy sự ổn định trên thị trường năng lượng toàn cầu.” Giấy phép này sẽ có hiệu lực đến ngày 11/04. Thị trường chứng khoán châu Á cũng đã giảm trong hôm nay sau khi dầu thô Brent, mức tiêu chuẩn toàn cầu, vọt lên hơn 100 USD/thùng.

Các nỗ lực cứu hộ đã được triển khai sau khi một máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ rơi tại Iraq. Lầu Năm Góc tuyên bố nguyên nhân không phải do “hỏa lực của địch hay quân mình bắn nhầm.” Trong khi đó, một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào một căn cứ quân sự ở khu vực Erbil, Iraq. Ở một diễn biến khác, Israel đã tiến hành một làn sóng tấn công mới vào Tehran và các mục tiêu của Hezbollah tại Lebanon. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/03/2026”

Tại sao Netanyahu chọn tấn công Iran vào thời điểm này?

Nguồn: Yousef Munayyer, “Why Netanyahu Chose to Strike Iran Now”, Foreign Policy, 10/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi bom của Mỹ và Israel dội xuống Tehran vào ngày 1 tháng 3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã bộc bạch rằng cuộc chiến với Iran là điều mà ông “hằng khao khát thực hiện suốt 40 năm qua”. Lời thừa nhận đó đặt ra câu hỏi tại sao ông lại chọn đợi đến tận bây giờ mới bắt đầu một cuộc xung đột như vậy.

Trong suốt ba thập kỷ qua, cứ vài năm một lần, ông Netanyahu lại đưa ra những lời rao giảng gần như khôi hài rằng cánh cửa để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân đang dần đóng lại. Thế nhưng mới mùa hè năm ngoái, khi kết thúc cái gọi là cuộc chiến 12 ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rằng các cuộc không kích chưa từng có của Mỹ đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Iran. Không có bằng chứng nào cho thấy Tehran đã tiến gần đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân kể từ thời điểm đó. Continue reading “Tại sao Netanyahu chọn tấn công Iran vào thời điểm này?”

Nga là bên hưởng lợi lớn nhất từ ​​cuộc chiến Mỹ – Israel – Iran?

Nguồn: Andrey Kortunov, 安德烈·科尔图诺夫：俄罗斯是美伊战争最大受益者？事情没那么简单, Guancha, 07/03/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sự leo thang xung đột gần đây giữa Mỹ, Israel và Cộng hòa Hồi giáo Iran đã gây ra những tác động đáng kể đối với Liên bang Nga. Trong bối cảnh chiến sự vẫn đang tiếp diễn và nguy cơ các quốc gia khác bị kéo vào vòng xoáy này, tuy những ảnh hưởng lâu dài vẫn chưa thực sự rõ ràng, nhưng vẫn có thể rút ra một số kết luận sơ bộ về việc Mỹ và Israel tái khởi động đối đầu với Iran rốt cuộc có ý nghĩa gì đối với Moscow.

Tác động tích cực về mặt chiến thuật

Đối với Điện Kremlin, tác động tích cực nằm ở chỗ, bất kỳ xung đột lớn nào xảy ra tại các khu vực khác trên thế giới đều sẽ làm phân tán sự chú ý của cộng đồng quốc tế khỏi cuộc đối đầu Nga – Ukraine. Continue reading “Nga là bên hưởng lợi lớn nhất từ ​​cuộc chiến Mỹ – Israel – Iran?”