Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

• • Tất cả các chương trước của cuốn sách đều phân tích những điều kiện thể chế tiên quyết để chuyển nguồn vốn và các cải cách pháp lý thành các kết quả công nghệ có giá trị thương mại và chiến lược. Chương này tập trung vào một ràng buộc còn cơ bản hơn, đồng thời cũng là giới hạn của tất cả những điều kiện đó: Việt Nam hiện đơn giản là chưa đào tạo đủ số lượng nhà khoa học, kỹ sư và kỹ thuật viên cần thiết để hiện thực hóa những tham vọng được trình bày trong phần còn lại của cuốn sách. Không một cơ chế bảo vệ trách nhiệm pháp lý, quyền tự chủ đại học hay hệ thống sở hữu trí tuệ rõ ràng nào có thể thay thế được những con người chưa được đào tạo. Continue reading “Bổ sung nguồn nhân lực: Cải cách giáo dục và bài toán phát triển nhân tài”

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

• • • Các tập đoàn quy mô lớn có quan hệ với nhà nước có thể trở thành động lực thực sự của đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ là những “con bò sữa” của ngân sách, nhưng chỉ khi đáp ứng những điều kiện cụ thể và khắt khe: có sứ mệnh công nghệ dài hạn đủ đáng tin cậy, có quy mô đủ lớn để hấp thụ rủi ro của các khoản đầu tư thâm dụng vốn, và đặc biệt quan trọng là phải có cơ chế ngăn doanh nghiệp trở thành nơi chỉ biết hấp thụ trợ cấp. Mô hình nhà nước phát triển của Hàn Quốc và cơ cấu công ty nắm giữ (holding company) gắn với Temasek của Singapore cung cấp cơ chế đó theo hai cách khác nhau; cả hai đều đã tạo dựng được những doanh nghiệp công nghệ đẳng cấp thế giới từ nền tảng gắn với nhà nước. Continue reading “Doanh nghiệp nhà nước với vai trò động lực đổi mới sáng tạo”

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

• • • Đạo luật Bayh–Dole năm 1980 chỉ tạo ra một thay đổi pháp lý tưởng chừng rất hạn hẹp: cho phép các trường đại học Mỹ, thay vì chính phủ liên bang, sở hữu các bằng sáng chế hình thành từ nghiên cứu do liên bang tài trợ. Tuy nhiên, liên minh vận động cho đạo luật này cho rằng sự thay đổi đó đã tạo động lực hình thành một bộ máy chuyển giao công nghệ mà đến nay được ước tính đã mang lại tác động kinh tế trị giá 1,3 nghìn tỷ USD và tạo ra hơn 11.000 công ty khởi nghiệp từ các trường đại học. Các nhà sử học kinh tế vẫn tranh luận về mức độ đóng góp trực tiếp của Bayh–Dole vào sự tăng trưởng này, so với vai trò thúc đẩy và chuẩn hóa một xu hướng thương mại hóa vốn đã xuất hiện trước năm 1980. Trong lịch sử, hệ thống khoa học và công nghệ của Việt Nam gần như vận hành theo nguyên tắc mặc định ngược lại: kết quả nghiên cứu do nhà nước tài trợ mặc nhiên được coi là tài sản của nhà nước hoặc thuộc sở hữu không được xác định rõ ràng giữa nhà nước và tổ chức chủ trì. Điều này khiến các nhà nghiên cứu hầu như không có quyền lợi lâu dài đối với sáng chế của mình, vì thế cũng ít có động lực đăng ký bằng sáng chế, chưa nói đến việc thành lập doanh nghiệp dựa trên sáng chế đó. Continue reading “Ai sở hữu ý tưởng? Chuyển giao công nghệ và khoảng cách thương mại hóa”

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

• • • Mọi cải cách được phân tích trong các chương trước của cuốn sách này, từ quỹ đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế cho R&D, ưu tiên mua sắm công, phát triển thị trường vốn, đến cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với cán bộ dám chấp nhận rủi ro, đều dựa trên một giả định chung: phải tồn tại một nền tảng nghiên cứu đủ năng lực để tạo ra những kết quả xứng đáng được đầu tư, mua sắm hoặc đưa ra thị trường. Kinh nghiệm từ Sáng kiến Xuất sắc (Excellence Initiative) của Đức và mô hình đại học cấp đất (land-grant universities) của Hoa Kỳ cho thấy chất lượng nghiên cứu thường được cải thiện khi quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, như quyền quyết định mức lương, tuyển sinh và phân bổ ngân sách mà không phải xin phê duyệt từng khoản chi từ cơ quan quản lý, được kết hợp với nguồn lực tài chính đầy đủ, các cơ chế cạnh tranh và một nền văn hóa nghiên cứu mạnh. Tuy nhiên, bản thân quyền tự chủ hiếm khi đủ để tạo nên sự xuất sắc. Continue reading “Tháp ngà, lồng sắt: Tự chủ đại học – điều kiện tiên quyết ít được nhắc đến”

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

• • • Một hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm là một vòng tuần hoàn, chứ không phải một giao dịch đơn lẻ: dòng vốn phải có khả năng đi vào cũng như đi ra. Tất cả các chương trước của cuốn sách đều tập trung trả lời câu hỏi làm thế nào để đưa vốn đến các doanh nghiệp công nghệ giai đoạn đầu của Việt Nam; chương này đặt ra câu hỏi mà các chương trước mặc nhiên giả định đã có lời giải: sau khi đầu tư vào một doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam, nhà đầu tư sẽ thoái vốn và thu hồi lợi nhuận bằng cách nào, và liệu thị trường vốn Việt Nam có mang lại cho họ một con đường thoái vốn đủ tin cậy hay không? Continue reading “Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu”