Tag: sách nói

Iran được xây dựng để đứng vững sau vụ ám sát lãnh tụ tối cao

Nguồn: Ali Hashem, “Iran Is Built to Withstand the Ayatollah’s Assassination,” Foreign Policy, 28/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quân đội Mỹ và Israel đang nhắm vào các nhà lãnh đạo của Iran – nhưng điều đó có lẽ chỉ làm cho nước này mạnh hơn.

Cuộc chiến mới nhất của Israel và Mỹ nhắm vào Iran đã bắt đầu bằng các cuộc không kích vào nhà ở và văn phòng của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Tiền đề của việc này dường như là sự biến mất đột ngột của Khamenei sẽ trở thành một mối nguy thảm khốc đối với hệ thống cầm quyền hiện tại. Mục tiêu là đạt được những gì từng xảy ra ở Libya thời hậu Muammar al-Qaddafi hoặc ở Syria thời hậu Bashar al-Assad, nơi các chế độ sụp đổ ngay khi các nhà lãnh đạo không còn nắm quyền. Trong những hệ thống đó, tương lai của đất nước bị gắn chặt vào một cá nhân duy nhất. Continue reading “Iran được xây dựng để đứng vững sau vụ ám sát lãnh tụ tối cao”

Hệ lụy chết người từ cơn sốt vàng của Trung Quốc tại Afghanistan

Nguồn: Sarah Godek, “China’s Afghan Gold Rush Is Turning Deadly”, Foreign Policy, 20/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi Taliban nắm quyền kiểm soát Afghanistan vào năm 2021, Trung Quốc đã chi phối ngành khai thác mỏ của quốc gia này. Tuy nhiên, các khu mỏ, chủ yếu nằm dọc hai bên biên giới Afghanistan-Tajikistan, hiện đang trở thành những bãi mìn chết chóc. Công dân Trung Quốc ngày càng bị các phiến quân nhắm đến, với những vụ việc gần đây nhất dẫn đến cái chết của 5 thợ mỏ và công nhân Trung Quốc tại Tajikistan trong các cuộc tấn công xuyên biên giới từ miền bắc Afghanistan. Hoạt động khai thác mỏ của Trung Quốc đang khơi dậy sự phẫn nộ của người dân địa phương, trong khi các thợ mỏ cũng bị kẹt giữa làn đạn của tâm lý bài Taliban và căng thẳng biên giới. Continue reading “Hệ lụy chết người từ cơn sốt vàng của Trung Quốc tại Afghanistan”

6 Câu hỏi về Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội

Nguồn: Daniel Byman, “6 Questions About Operation Epic Fury,” Foreign Policy, 28/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ và Israel đã đặt ra tiêu chuẩn thành công rất cao trong cuộc chiến chống lại Iran.

Khi Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran trong khuôn khổ Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội (Epic Fury) vào thứ Bảy, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố hàng loạt mục tiêu đầy tham vọng mà chính quyền của ông sẽ hoàn thành. Trump lưu ý rằng “trong suốt 47 năm qua, chế độ Iran đã hô vang khẩu hiệu ‘Cái chết cho nước Mỹ’ và tiến hành một chiến dịch đẫm máu và giết chóc hàng loạt không hồi kết, nhắm vào nước Mỹ, vào quân đội của chúng ta, cùng những người dân vô tội ở rất, rất nhiều quốc gia.” Sau đó, ông lên án Iran vì đã giết hại hàng chục ngàn công dân biểu tình của chính nước mình và tài trợ cho “các lực lượng dân quân khủng bố đã nhuộm đất bằng máu và ruột gan.” Ông cũng lập luận (dù có rất ít bằng chứng hậu thuẫn) rằng Iran đang xây dựng lại chương trình hạt nhân của mình, phát triển các tên lửa tầm xa “có thể sớm vươn tới lãnh thổ nước Mỹ.” Continue reading “6 Câu hỏi về Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội”

Mục tiêu thanh trừng tiếp theo của Tập Cận Bình là ai?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Rumors abound over Xi’s next purge target ahead of NPC,” Nikkei Asia, 26/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một vụ bê bối nghiêm trọng hơn vụ án của Trương Hựu Hiệp có thể sắp bùng nổ.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang chật vật vượt qua đợt suy thoái kinh tế kéo dài nhiều năm, Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (tức Quốc hội) dự kiến sẽ khai mạc kỳ họp thường niên tại Bắc Kinh vào ngày 05/03, với một bản kế hoạch 5 năm mới đứng đầu chương trình nghị sự.

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 đề ra các chính sách phát triển kinh tế và xã hội đến năm 2030. Nó sẽ được chính thức thông qua sau các cuộc thảo luận tại kỳ họp quốc hội thường niên. Continue reading “Mục tiêu thanh trừng tiếp theo của Tập Cận Bình là ai?”

Mỹ lại tấn công Iran: Phân tích động cơ và triển vọng

Nguồn: Steven Simon, “America’s attack on Iran turns a taboo into a method,” Economist, 28/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hiếm khi chỉ riêng sức mạnh không quân lại có thể mang đến sự thay đổi chế độ.

Cuộc tranh cãi kéo dài của Mỹ với Cộng hòa Hồi giáo Iran vừa trở thành một cuộc chiến. Vào ngày 28/02, Mỹ và Israel đã phát động các cuộc không kích phối hợp trên khắp Iran, còn chế độ Tehran đáp trả bằng tên lửa khắp khu vực; và Tổng thống Donald Trump đã thúc giục người dân Iran “tiếp quản” chính phủ của họ – đẩy mục tiêu được tuyên bố từ việc kiềm chế hạt nhân sang thay đổi chế độ. Tuy nhiên, ranh giới thực sự đã bị vượt qua từ trước đó. Hồi tháng 6 năm ngoái, Chiến dịch Midnight Hammer (Búa Đêm) đã điều máy bay ném bom B-2 và tên lửa Tomahawk nhắm vào các cơ sở hạt nhân chính của Iran tại Fordow, Natanz, và Isfahan, chấm dứt nửa thế kỷ Mỹ ngần ngại tấn công trực tiếp vào vùng lõi chiến lược của Iran. Chiến dịch đó đã phá vỡ một điều cấm kỵ vốn tồn tại suốt hàng thập kỷ bất chấp các cuộc tấn công đẫm máu do Iran bảo trợ nhắm vào người Mỹ ở Lebanon và Ả Rập Saudi. Lần này, nó đã biến một điều cấm kỵ bị phá vỡ thành một phương thức hành động cho một kỷ nguyên mới. Continue reading “Mỹ lại tấn công Iran: Phân tích động cơ và triển vọng”

Châu Á hậu “kỷ nguyên Mỹ”

Nguồn: Zack Cooper, “Asia After America”, Foreign Affairs, 17/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chiến lược xoay trục sang châu Á” đã thất bại. Cách đây một thập kỷ rưỡi, vào năm 2011, Tổng thống Barack Obama đã cam kết tái cân bằng chiến lược và nguồn lực của Mỹ để tập trung vào khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. “Đừng để ai phải nghi ngờ,” ông cam kết trong chuyến thăm Úc, “Mỹ đã dốc toàn lực vào chiến lược này”. Dù cách diễn đạt có thể thay đổi và giới chính trị cũng như các nhà hoạch định chính sách còn tranh cãi về chi tiết thực thi, nhưng những người kế nhiệm ông Obama đều khẳng định tính logic của chiến lược xoay trục, và quan điểm này đã sớm trở thành định hướng cốt lõi nhận được sự đồng thuận của cả hai đảng trong chiến lược của Mỹ. Hết bài phát biểu này đến bài phát biểu khác, các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng cách duy nhất để ngăn chặn Trung Quốc thống trị Châu Á là Mỹ cùng các đồng minh và đối tác phải đầu tư thật nhiều vào sự ổn định chính trị, kinh tế và quân sự của khu vực. Continue reading “Châu Á hậu “kỷ nguyên Mỹ””

Bảy trụ cột của chính sách đối ngoại dân túy

Nguồn: Lisel Hintz, Berk Esen, và Tudor Onea, “The Seven Pillars of Populist Foreign Policy,” Foreign Policy, 19/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Để hiểu cách tiếp cận thế giới của Trump, hãy nhìn vào những nhà lãnh đạo có nét tương đồng với ông.

Một nhiệm kỳ, một năm, và một tháng kể từ khi Donald Trump nhậm chức tổng thống, các nhà phân tích vẫn tiếp tục tranh luận về cách tốt nhất để hiểu chính sách đối ngoại của ông. Một số người lập luận rằng Trump đang điều chỉnh cách tiếp cận truyền thống của Washington đối với những thách thức toàn cầu mới. Những người khác lại cho rằng những quyết định bốc đồng về mặt ý thức hệ của ông cho thấy sự hiểu sai các nguồn sức mạnh của nước Mỹ. Dù tốt hay xấu, điều rõ ràng là giờ đây Trump phải đối mặt với ít hạn chế chính sách đối ngoại hơn nhiều so với nhiệm kỳ đầu tiên của ông. Continue reading “Bảy trụ cột của chính sách đối ngoại dân túy”

Mỹ đang đánh giá sai nghiêm trọng về tình hình Iran?

Nguồn: Ali Hashem, “The United States Is Dangerously Misreading Iran”, Foreign Policy, 23/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Nga tấn công Ukraine vào năm 2022, cái tên drone Shahed của Iran vẫn còn hoàn toàn xa lạ với hầu hết những ai nằm ngoài giới chuyên gia quân sự quốc tế. Công chúng chỉ bắt đầu biết đến chúng qua những đoạn video trên mạng xã hội với tiếng vo ve đặc trưng, ghi lại cảnh những bầy drone giá rẻ này dội xuống chiến trường Ukraine. Dù không sở hữu công nghệ tiên tiến hay độ chính xác cao, thế mạnh cốt lõi của chúng lại nằm ở khả năng bào mòn hệ thống phòng thủ của đối phương theo thời gian. Giới chức Ukraine từng ví chúng như một “nỗi phiền toái trên không”, loại vũ khí được thiết kế để vắt kiệt nguồn lực phòng vệ hơn là tung ra một đòn đánh mang tính quyết định. Continue reading “Mỹ đang đánh giá sai nghiêm trọng về tình hình Iran?”

Tương lai cuộc thương chiến của Trump?

Nguồn: Keith Johnson, “What’s Next for Trump’s Trade War,”Foreign Policy, 23/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Phán quyết của Tối cao Pháp viện đã đẩy chiến lược thuế quan và các thỏa thuận thương mại của Tổng thống Mỹ vào tình trạng hỗn loạn.

Cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết liệt gia tăng các biện pháp thuế quan, bất chấp phán quyết bất lợi từ Tối cao Pháp viện vào thứ Sáu, cũng như sự thiếu hụt hỗ trợ chính trị trong nước cho các chính sách thương mại, và việc cho đến nay chính sách này vẫn chưa mang lại kết quả kinh tế tích cực nào. Continue reading “Tương lai cuộc thương chiến của Trump?”

Bốn kịch bản cho một Iran hậu chiến

Nguồn: Marc Lynch, “Four Scenarios for a Postwar Iran,” Foreign Policy, 20/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trump muốn thay đổi chế độ nhưng không muốn một hậu quả hỗn loạn.

Có một điều chắc chắn về cuộc chiến được dự báo rộng rãi của Mỹ nhắm vào Iran: Nếu nó xảy ra, nó sẽ không bao gồm việc chiếm đóng đất nước này. Mỹ đã và đang điều động các tàu sân bay cùng trang thiết bị hỗ trợ đến Vùng Vịnh, chứ không phải lực lượng bộ binh viễn chinh cho một cuộc xâm lược, và không có bằng chứng công khai nào về bất kỳ kế hoạch hiện diện lâu dài nào tại Iran. Nếu có điều gì Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn nhất quán về khu vực này, thì đó là việc cần phải tránh một cuộc chiếm đóng kiểu Iraq, điều mà ông từng mô tả là một “sai lầm lớn.” Giống như vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolàs Maduro hồi tháng 1, vụ tiêu diệt chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Qassem Soleimani vào năm 2020, và đòn không kích triệt hạ thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah của Israel vào năm 2024, Mỹ rất có thể sẽ nhắm vào các lãnh đạo cấp cao ở Iran cùng với bộ máy đàn áp của chế độ, rồi sau đó để mặc cho mọi chuyện đến đâu thì đến. Continue reading “Bốn kịch bản cho một Iran hậu chiến”

“Hai Trung Đông” và 6 thách thức địa chính trị năm 2026

Nguồn: Lưu Trung Dân, 刘中民：“两个中东”分化加剧，美伊冲突规模和持续性仍将受限, Guancha, 23/02/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Hiệu ứng lan tỏa của vòng xung đột Israel-Palestine mới tiếp tục lan rộng; mức độ an ninh trên các tuyến hàng hải Biển Đỏ và Vịnh Ba Tư biến động trái chiều; cuộc đối đầu Mỹ-Iran và vai trò khu vực của Israel đồng thời gia tăng; Trung Đông đang đẩy nhanh sự phân hóa giữa lằn ranh biến động và tái cấu trúc. Ảnh hưởng của các cường quốc truyền thống lên xuống thất thường, các lực lượng khu vực cạnh tranh đa điểm, sự “phân mảnh” và “tái tích hợp” đan xen cùng tồn tại, trở thành gam màu nổi bật của tình hình Trung Đông kể từ đầu năm 2026.

Trong bối cảnh đó, cần hiểu như thế nào về sự phân hóa cấu trúc của cái gọi là “Hai Trung Đông”? Liệu Syria và Yemen có phản ánh một trạng thái bình thường mới của cạnh tranh đa trung tâm trong khu vực? Liệu Israel và Thổ Nhĩ Kỳ có hình thành một trục đối đầu mới trong vấn đề Syria? Liệu diễn biến rủi ro tại Biển Đỏ và Vịnh Ba Tư có tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu? Và dưới bóng đen của xung đột, liệu Trung Đông có còn không gian cho chuyển đổi và phát triển? Trang Guancha đã có cuộc đối thoại với Giáo sư Lưu Trung Dân – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Ngoại Ngữ Thượng Hải, nhằm giải mã các động lực sâu xa và xu hướng tương lai của cục diện Trung Đông. Continue reading ““Hai Trung Đông” và 6 thách thức địa chính trị năm 2026”

Mô hình “chuyên chế thông minh” của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

1. Tính cấp thiết của lựa chọn mô hình trong kỷ nguyên cạnh tranh công nghệ

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn được gọi bằng nhiều tên khác nhau: chuyển đổi số toàn diện, công nghiệp hóa lần thứ hai, hay “kỷ nguyên vươn mình”. Dù cách gọi nào được sử dụng, điểm chung là nhận thức rằng quỹ đạo phát triển truyền thống – dựa trên lao động giá rẻ, gia công xuất khẩu và thu hút FDI thâm dụng vốn – đã đến ngưỡng giới hạn. Không gian tăng trưởng mới sẽ phụ thuộc vào năng lực công nghệ, chất lượng thể chế và khả năng điều phối chiến lược trong môi trường cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.

Trong bối cảnh ấy, câu hỏi về mô hình phát triển không còn mang tính học thuật thuần túy. Nó trở thành vấn đề sinh tử của chiến lược quốc gia. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, khi công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo trở thành nền tảng quyền lực mới, mỗi quốc gia phải trả lời: tăng trưởng nhanh bằng cách nào, và duy trì ổn định ra sao trong quá trình chuyển đổi? Continue reading “Mô hình “chuyên chế thông minh” của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam”

Bị cô lập, Tập trực tiếp kêu gọi lòng trung thành từ binh lính

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Isolated Xi Jinping directly presses for soldiers’ loyalty,” Nikkei Asia, 19/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhà lãnh đạo tối cao không còn có thể tin tưởng các tướng lĩnh giữa làn sóng thanh trừng trong quân đội.

Trong một động thái bất thường phản ánh sự mất lòng tin sâu sắc đối với các tướng lĩnh, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình mới đây đã ca ngợi các binh sĩ cấp cơ sở trên khắp cả nước nhằm kêu gọi lòng trung thành.

Tập thực hiện bước đi này vào ngày 10/02 vừa qua, trong một dịp kiểm tra Quân Giải phóng Nhân dân và gửi lời chúc Tết Nguyên đán tới toàn thể quân nhân qua kết nối video từ Bắc Kinh. Continue reading “Bị cô lập, Tập trực tiếp kêu gọi lòng trung thành từ binh lính”

Tác động đối với Đông Nam Á từ chính sách xuất khẩu vũ khí mới của Trump

Nguồn: Derek Grossman, “Trump’s New Arms Rules Will Hit Southeast Asia”, Foreign Policy, 17/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào ngày 6 tháng 2, Tổng thống Mỹ Trump đã tuyên bố thông qua một sắc lệnh hành pháp khác, quy định Mỹ sẽ áp dụng chiến lược xuất khẩu vũ khí mới mang tên “Nước Mỹ trên hết”. Mục tiêu của chiến lược này là “đảm bảo rằng các giao dịch bán vũ khí trong tương lai sẽ ưu tiên lợi ích của Mỹ bằng cách sử dụng các khoản mua sắm và vốn từ nước ngoài để xây dựng năng lực sản xuất của Mỹ”. Quan trọng hơn, chính quyền Trump đã thiết lập một bảng tiêu chí ưu tiên để đánh giá liệu một đồng minh hoặc đối tác có đủ điều kiện nhận vũ khí do Mỹ sản xuất hay không. Văn bản nêu rõ rằng “Mỹ sẽ ưu tiên bán và chuyển giao vũ khí cho các đối tác đã đầu tư vào khả năng tự vệ và năng lực của chính họ, có vai trò hoặc vị trí địa lý then chốt trong các kế hoạch và hoạt động của Mỹ, hoặc đóng góp vào an ninh kinh tế của Mỹ”. Continue reading “Tác động đối với Đông Nam Á từ chính sách xuất khẩu vũ khí mới của Trump”

Quan hệ Trung Quốc – Châu Âu trong trật tự toàn cầu mới

Nguồn: Wang Huiyao (Vương Huy Diệu), “Beyond Blocs,” Foreign Policy, 10/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Châu Âu và Trung Quốc sẽ không liên minh cũng không đối đầu, mà hợp tác một cách có chọn lọc.

Cuộc chơi giờ đây không còn là Trung Quốc đối đầu phương Tây, hay phương Tây đối đầu với phần còn lại của thế giới. Trên thực tế, chúng ta không còn sống trong một thế giới chia bè kết khối nữa. Thay vào đó, chúng ta đang bước vào một thế giới của sự hợp tác dựa trên từng vấn đề cụ thể.

Điều này có lẽ thể hiện rõ ràng nhất qua dòng người lãnh đạo tấp nập đến thăm Bắc Kinh. Trong những tháng gần đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung, Thủ tướng Ireland Micheál Martin, Thủ tướng Canada Mark Carney, và Thủ tướng Anh Keir Starmer đều đã đến thăm Trung Quốc. Thủ tướng Đức Friedrich Merz dự kiến sẽ bắt đầu chuyến thăm vào tháng 2. Thậm chí Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng được lên lịch tới thăm vào tháng 4. Continue reading “Quan hệ Trung Quốc – Châu Âu trong trật tự toàn cầu mới”

Chủ nghĩa Chuyên chế Thông minh của Trung Quốc

Nguồn: Jennifer Lind, “China’s Smart Authoritarianism,” Foreign Affairs, 10/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đảng cộng sản đã cân bằng giữa kiểm soát và đổi mới như thế nào?

Quan niệm phổ biến từ lâu luôn cho rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ trở thành một cường quốc công nghệ. Từ cuối những năm 1970 đến đầu thế kỷ 21, bất chấp tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, nền tảng công nghệ của nước này vẫn tụt hậu hàng chục năm so với Mỹ. Nhiều nhà khoa học xã hội lỗi lạc đã nhận định rằng Trung Quốc sẽ không thể bắt kịp: họ lập luận rằng các thể chế chuyên chế của nước này đã bóp nghẹt sự đổi mới thông qua đàn áp, kiểm duyệt, và tham nhũng, theo đó ngăn cản Trung Quốc thực sự cạnh tranh với Mỹ. Vì không thể theo kịp Mỹ về công nghệ, nên Trung Quốc cũng không phải là đối thủ về kinh tế hay quân sự. Continue reading “Chủ nghĩa Chuyên chế Thông minh của Trung Quốc”

Cách Việt Nam tái định hình Đông Dương qua Cảng biển và Đường bộ

Nguồn: Hoàng Thị Hà, “Infrastructure as Strategy: How Vietnam Rewires Indochina through Ports and Roads,” Fulcrum, 13/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việt Nam thường được mô tả là đang mất dần ảnh hưởng ở Lào và Campuchia vào tay Trung Quốc. Nhưng việc xây dựng các cơ sở hạ tầng trọng yếu mang lại cho Hà Nội một mức độ chủ động nhất định.

Hiện nay, Việt Nam thường được mô tả là đang dần mất đi ảnh hưởng truyền thống tại các nước láng giềng Lào và Campuchia vào tay Trung Quốc. Nhưng những đánh giá như vậy đã bỏ qua một khía cạnh mới nổi trong sách lược của Hà Nội: bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu dọc bờ biển tây nam và cấp quyền tiếp cận biển cho Lào, Hà Nội đang biến đường bờ biển của mình thành đòn bẩy chiến lược để đối phó với sự dịch chuyển quyền lực trong khu vực và củng cố dấu ấn địa chính trị của mình. Continue reading “Cách Việt Nam tái định hình Đông Dương qua Cảng biển và Đường bộ”

Làm thế nào để ngăn chặn bi kịch của chính trị cường quyền?

Nguồn: Friedrich Merz, “How to Avert the Tragedy of Great-Power Politics”, Foreign Affairs, 13/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Châu Âu, như triết gia người Đức Peter Sloterdijk đã viết gần đây, vừa khép lại một kỳ “nghỉ dưỡng lịch sử” dài. Chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên u tối hơn, nơi một lần nữa được đặc trưng bởi các màn phô trương sức mạnh và chính trị cường quyền. Vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ đang bị thách thức, thậm chí có nguy cơ bị lãng phí. Và trật tự quốc tế vốn dựa trên các quyền và luật lệ, dù chưa bao giờ hoàn hảo ngay cả trong thời kỳ hoàng kim nhất, giờ đây cũng đã không còn.

Chủ nghĩa xét lại đầy bạo lực của Nga trong cuộc chiến tàn khốc tại Ukraine chỉ là biểu hiện nhức nhối nhất của kỷ nguyên mới này. Trung Quốc cũng đang khẳng định vị thế cường quốc, với sự kiên trì mang tính chiến lược, tạo dựng nền tảng cho nỗ lực gây ảnh hưởng lên các vấn đề toàn cầu trong suốt nhiều thập kỷ. Bắc Kinh đang xây dựng các mối quan hệ lệ thuộc một cách có hệ thống và tìm cách tái định nghĩa trật tự quốc tế. Trong một tương lai không xa, thực lực quân sự của họ có thể sánh ngang với Mỹ. Nếu khoảnh khắc đơn cực từng thực sự tồn tại sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, thì kỷ nguyên đó đã không còn từ lâu. Continue reading “Làm thế nào để ngăn chặn bi kịch của chính trị cường quyền?”

Đất hiếm biển sâu: Nhật Bản lại đánh cược để tự chủ tài nguyên?

Nguồn: Trần Hồng Bân, 陈鸿斌：日本这就实现“稀土自由”了？, Guancha, 09/02/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

“Không chỉ thế hệ chúng ta, mà ngay cả thế hệ mai sau cũng sẽ không còn phải khốn đốn vì đất hiếm nữa!”

Vào ngày 4/2, trong bài diễn thuyết vận động tranh cử tại tỉnh Okayama, bà Sanae Takaichi đã tự hào tuyên bố: “Cảm tạ trời đất, kể từ đầu tháng 2, cuối cùng thì chúng ta cũng nhận được tin tốt về đất hiếm. Tàu thăm dò của Nhật Bản cuối cùng đã khai thác được lớp bùn chứa đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét dưới đáy biển gần đảo Minami Tori-shima.” Continue reading “Đất hiếm biển sâu: Nhật Bản lại đánh cược để tự chủ tài nguyên?”

Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối

Nguồn: Dinny McMahon, “Beijing’s Growth Model Is Still Broken,” Foreign Affairs, 09/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và nó đang gây tổn hại cho Trung Quốc cùng phần còn lại của thế giới.

Khi thị trường bất động sản Trung Quốc sụp đổ vào năm 2021, các nhà lãnh đạo nước này đã cuống cuồng tìm kiếm một động lực tăng trưởng kinh tế mới để thay thế cho việc xây dựng nhà ở. Đầu tư thêm vào cơ sở hạ tầng, vốn đã thúc đẩy phần lớn sự bùng nổ của đất nước trong nhiều thập kỷ, không còn là một lựa chọn: dân số đang đạt đỉnh, và sự sụp giảm doanh số bán đất đồng nghĩa với việc chính quyền địa phương thiếu vốn để chi cho các sân bay mới hay những con đường cao tốc tám làn xe. Bắc Kinh cũng không thể dựa thêm vào xuất khẩu. Trung Quốc hiện đã là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới, và xét đến chi phí lao động cũng như đất đai ngày càng tăng, “công xưởng của thế giới” không còn lợi thế chi phí đáng kể đối với hàng hóa giá rẻ nữa. Continue reading “Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối”