Nguồn: Alexander the Great dies, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 323 TCN, Alexander Đại đế — thiên tài quân sự trẻ tuổi người Macedonia, người đã gây dựng nên một đế chế trải dài từ vùng đông Địa Trung Hải đến Ấn Độ — đã qua đời tại Babylon, thuộc Iraq ngày nay, ở tuổi 32.
Sinh ra ở Macedonia, là con của Vua Philip II và Hoàng hậu Olympias, Alexander đã nhận được nền giáo dục kinh điển từ triết gia lừng danh Aristotle và nền giáo dục quân sự từ cha mình. Ở tuổi 16, Alexander dẫn dắt đội quân đầu tiên ra trận, và chỉ hai năm sau, ông chỉ huy một phần lớn quân đội của cha mình giành chiến thắng trong Trận Chaeronea — trận chiến đã đưa Hy Lạp về dưới quyền cai trị của Macedonia. Vào năm 336 TCN, Philip II bị ám sát và Alexander lên ngôi.
Hai năm sau, vị vua trẻ dẫn một đội quân lớn tiến vào Tiểu Á để thực hiện kế hoạch chinh phục Ba Tư của cha mình. Dù luôn bị áp đảo về quân số trong các trận chiến chống lại lực lượng Ba Tư hùng hậu, Alexander đã thể hiện sự am hiểu vô song về hoạch định chiến lược quân sự và thủ thuật tác chiến. Ông chưa từng để thua một trận nào, và đến năm 330 TCN, toàn bộ vùng Ba Tư và Tiểu Á đều nằm dưới sự kiểm soát của ông.
Dù đã cai quản đế chế lớn nhất trong lịch sử thế giới, Alexander vẫn phát động một chiến dịch mới tiến về phương Đông ngay sau khi trở về từ Ba Tư. Tính đến năm 327 TCN, ông đã chinh phục được Afghanistan, Trung Á và miền bắc Ấn Độ. Trong năm tiếp theo, quân đội của ông — kiệt sức sau tám năm chiến đấu — đã từ chối tiến xa hơn, và Alexander đành dẫn họ bước vào hành trình trở về đầy gian nan xuyên qua Sa mạc Makran khắc nghiệt.
Cuối cùng, khi đến được Babylon, Alexander bắt đầu cho đóng một hạm đội tàu lớn để đưa quân đội của mình trở lại Ai Cập. Tuy nhiên, vào tháng 6 năm 323 TCN, ngay khi công việc đóng tàu sắp đi đến hồi kết, Alexander đổ bệnh và qua đời. Có lẽ vì thực sự tin rằng bản thân là một vị thần — giống như niềm tin của nhiều thần dân — ông đã không chọn sẵn người kế vị, và chỉ trong vòng một năm sau khi ông mất, quân đội cùng đế chế của ông đã tan vỡ thành vô số phe phái giao tranh với nhau. Thi hài của ông sau đó được đưa về Alexandria, nơi ông được an nghỉ trong một cỗ quan tài bằng vàng.
