20/01/1863: Cuộc Hành quân Bùn lầy bắt đầu

Nguồn: Mud March begins, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1863, Binh đoàn Potomac của Tướng Liên minh miền Bắc Ambrose Burnside bắt đầu mở cuộc tấn công nhắm vào Binh đoàn Bắc Virginia của Tướng Robert E. Lee. Tuy nhiên, chiến dịch nhanh chóng sa lầy khi những cơn mưa lớn kéo dài nhiều ngày biến các con đường tại Virginia thành những bãi lầy nhão nhoét. Chiến dịch đã bị hủy bỏ chỉ vài ngày sau đó.

Phe Liên minh khi ấy vẫn còn đang choáng váng sau Trận Fredericksburg thảm khốc tại Virginia vào ngày 13/12/1862. Lực lượng của Burnside đã chịu hơn 13.000 thương vong khi tấn công quân của Lee dọc theo các ngọn đồi phía trên Fredericksburg. Trong khi đó, Lee chỉ chịu khoảng 5.000 thương vong, khiến Fredericksburg trở thành một trong những trận giao tranh có thương vong chênh lệch nhất ở mặt trận phía Đông. Tinh thần của lính miền Bắc đã xuống rất thấp vào mùa đông năm đó. Continue reading “20/01/1863: Cuộc Hành quân Bùn lầy bắt đầu”

18/01/1990: Bị cáo trong các phiên tòa Trường mầm non McMartin được tuyên trắng án

Nguồn: Defendant in McMartin Preschool trials is acquitted, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1990, một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles đã bỏ phiếu tuyên trắng án mọi tội danh cho Peggy McMartin Buckey, người bị cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ em tại Trường mầm non McMartin ở Manhattan Beach, California. Các phiên tòa trong vụ McMartin – vốn đã trở thành một hiện tượng truyền thông – kéo dài hơn sáu năm và tiêu tốn hơn 13,5 triệu đô la mà không đưa ra được một bản án kết tội nào. Tuy nhiên, bồi thẩm đoàn đã không thể thống nhất ý kiến đối với 13 cáo buộc chống lại con trai bà là Ray Buckey, và các công tố viên, vì không muốn buông xuôi vụ việc, sau đó đã xét xử lại anh ta với tám trong số các tội danh này. Continue reading “18/01/1990: Bị cáo trong các phiên tòa Trường mầm non McMartin được tuyên trắng án”

17/01/1994: Paula Jones cáo buộc Bill Clinton quấy rối tình dục

Nguồn: Paula Jones accuses Bill Clinton of sexual harassment, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1994, Paula Jones, một cựu nhân viên của tiểu bang Arkansas, đã đệ đơn kiện Tổng thống Bill Clinton tại tòa án liên bang ở Little Rock, yêu cầu bồi thường thiệt hại 700.000 đô la.

Jones khẳng định rằng Clinton, khi còn là Thống đốc bang Arkansas, đã quấy rối tình dục bà, rồi sau đó bôi nhọ danh dự bà khi bà công khai các cáo buộc của mình. Tháng 8 năm sau, các luật sư của Clinton đã đệ đơn xin bác bỏ vụ kiện của Jones, viện dẫn quyền miễn trừ của Tổng thống. Thẩm phán quận liên bang phán quyết rằng Clinton không thể bị đưa ra xét xử cho đến khi mãn nhiệm, nhưng quá trình điều tra đối với các cáo buộc của Jones vẫn có thể được tiến hành. Continue reading “17/01/1994: Paula Jones cáo buộc Bill Clinton quấy rối tình dục”

15/01/1929: Ngày sinh Martin Luther King Jr.

Nguồn: Martin Luther King Jr. born, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1929, Martin Luther King Jr. đã chào đời tại Atlanta, Georgia, là con trai của một mục sư Baptist. Ông lớn lên, nhận bằng tiến sĩ thần học, và vào năm 1955 đã giúp tổ chức cuộc biểu tình lớn đầu tiên của phong trào đòi quyền công dân cho người Mỹ gốc Phi: cuộc Tẩy chay Xe buýt Montgomery thành công. Chịu ảnh hưởng bởi Mohandas Gandhi, ông chủ trương bất tuân dân sự và phản kháng bất bạo động đối với nạn phân tách chủng tộc (segregation) ở miền nam nước Mỹ. Các cuộc biểu tình hòa bình mà ông lãnh đạo khắp miền nam nước Mỹ thường bị đáp trả bằng bạo lực, nhưng King và những người ủng hộ ông vẫn kiên trì, và phong trào ngày càng tạo được đà tiến lên mạnh mẽ. Continue reading “15/01/1929: Ngày sinh Martin Luther King Jr.”

13/01/1990: Douglas Wilder trở thành thống đốc gốc Phi đầu tiên của Mỹ

Nguồn: Douglas Wilder of Virginia becomes the nation’s first elected Black governor, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1990, Douglas Wilder, người Mỹ gốc Phi đầu tiên đắc cử chức thống đốc tại một bang của Mỹ, chính thức nhậm chức Thống đốc bang Virginia. Wilder đã phá vỡ nhiều rào cản sắc tộc trong nền chính trị Virginia và đến nay vẫn là một nhân vật có tầm ảnh hưởng lâu dài cũng như gây nhiều tranh luận trên chính trường của bang này. Continue reading “13/01/1990: Douglas Wilder trở thành thống đốc gốc Phi đầu tiên của Mỹ”

11/01/1971: Cụm từ “Thung lũng Silicon” lần đầu tiên xuất hiện trên báo in

Nguồn: “Silicon Valley” first appears in print, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1971, cụm từ “Thung lũng Silicon” lần đầu tiên xuất hiện trên bản báo in của Electronic News, một tạp chí thương mại hàng tuần nổi tiếng. Bài báo – phần đầu tiên trong loạt bài ba phần – được viết bởi nhà báo kỳ cựu trong lĩnh vực điện tử Don Hoefler, ghi lại sự trỗi dậy của ngành công nghiệp bán dẫn tại Thung lũng Santa Clara ở Bắc California. Tiêu đề của bài báo là “Thung lũng Silicon Mỹ” (Silicon Valley U.S.A.) Continue reading “11/01/1971: Cụm từ “Thung lũng Silicon” lần đầu tiên xuất hiện trên báo in”

10/01/1946: Phiên họp đầu tiên của Liên Hiệp Quốc

Nguồn: First meeting of the United Nations, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1946, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đầu tiên, gồm 51 quốc gia, đã được triệu tập tại Hội trường Trung tâm Westminster ở London, Anh.

Một tuần sau, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc nhóm họp lần đầu tiên và thiết lập các quy tắc thủ tục của mình. Sang ngày 24/01, Đại hội đồng đã thông qua nghị quyết đầu tiên, một biện pháp kêu gọi sử dụng năng lượng nguyên tử một cách hòa bình, đồng thời loại bỏ vũ khí nguyên tử và các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác. Continue reading “10/01/1946: Phiên họp đầu tiên của Liên Hiệp Quốc”

08/01/1901 “Kẻ ăn thịt người Colorado” Alfred Packer được ân xá

Nguồn: “Colorado Cannibal” Alfred Packer is paroled, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1901, Alfred Packer, kẻ đã thú nhận hành vi ăn thịt người ở Colorado, được ra tù theo diện ân xá sau khi chấp hành bản án 18 năm.

Là một trong vô số những người đi tìm vàng và bạc đã lùng sục khắp dãy núi Rocky để tìm kiếm vận may vào những năm 1860, Alfred Packer phải làm  thêm công việc người dẫn đường ở vùng hoang dã Utah và Colorado để bổ sung cho thu nhập ít ỏi từ khai thác mỏ. Đầu tháng 11/1873, Packer rời Bingham Canyon, Utah, dẫn đầu một nhóm 21 người đi đến các mỏ vàng gần Breckenridge, Colorado. Mùa đông năm 1873-1874 khắc nghiệt một cách bất thường. Continue reading “08/01/1901 “Kẻ ăn thịt người Colorado” Alfred Packer được ân xá”

06/01/1919: Ngày mất Theodore Roosevelt

Nguồn: Theodore Roosevelt dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1919, Theodore Roosevelt, tổng thống thứ 26 của Mỹ, đã qua đời tại Sagamore Hill, điền trang của ông nhìn ra Eo biển Long Island thuộc New York.

Là một chính trị gia năng động và tràn đầy nhiệt huyết, Theodore Roosevelt được ghi nhận là người đã kiến tạo nên hình ảnh tổng thống hiện đại. Khi còn là một đảng viên Cộng hòa trẻ tuổi, ông nắm giữ nhiều chức vụ chính trị tại New York trong thập niên 1880 và 1890, đồng thời là lãnh đạo của phe cải cách của Đảng Cộng hòa tại tiểu bang này. Continue reading “06/01/1919: Ngày mất Theodore Roosevelt”

04/01/1896: Utah gia nhập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ

Nguồn: Utah enters the Union, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1896, sáu năm sau khi Wilford Woodruff, người đứng đầu Giáo hội Mặc Môn (Mormon), ban hành Tuyên ngôn (Manifesto) cải cách đời sống chính trị, tôn giáo, và kinh tế tại Utah, vùng lãnh thổ này được kết nạp vào Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, trở thành tiểu bang thứ 45.

Hồi năm 1823, Joseph Smith, một người sinh ra tại Vermont, tuyên bố rằng ông đã được thị kiến với một thiên thần tên là Moroni, người tiết lộ cho ông về một văn bản tiếng Do Thái cổ bị thất lạc suốt 1500 năm. Văn bản thánh này – được cho là do một sử gia người Mỹ bản địa khắc trên các tấm vàng vào thế kỷ 4 – kể lại câu chuyện về những người Do Thái sống tại Mỹ vào thời cổ đại. Continue reading “04/01/1896: Utah gia nhập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”

03/01/1967: Jack Ruby qua đời trước phiên tòa thứ hai

Nguồn: Jack Ruby dies before second trial, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1967, tại một bệnh viện ở Dallas, Jack Ruby, ông chủ hộp đêm và là người đã giết kẻ bị cáo buộc ám sát Tổng thống John F. Kennedy, đã qua đời do một cục máu đông lớn. Trước đó không lâu, Tòa Phúc thẩm Texas quyết định hủy án tử hình dành cho ông vì tội giết Lee Harvey Oswald và dự kiến sẽ cho ông được xét xử lại.

Trước đó, vào ngày 24/11/1963, hai ngày sau vụ ám sát Kennedy, Lee Harvey Oswald được đưa xuống tầng hầm của trụ sở cảnh sát Dallas để chuyển đến một nhà tù có an ninh tốt hơn. Một đám đông cảnh sát và báo chí cùng các máy quay truyền hình phát trực tiếp đã tụ tập để chứng kiến việc hắn rời đi. Khi Oswald bước vào phòng, Jack Ruby từ trong đám đông lao ra và bắn hạ hắn chỉ bằng một phát đạn duy nhất từ khẩu súng lục cỡ nòng 38 được giấu sẵn. Ruby, người bị bắt giữ ngay lập tức, khai rằng ông quá đau buồn trước vụ ám sát tổng thống. Một số người gọi ông là anh hùng, nhưng dù vậy, ông vẫn bị buộc tội giết người cấp độ một. Continue reading “03/01/1967: Jack Ruby qua đời trước phiên tòa thứ hai”

01/01/1835: Nợ công Mỹ lần đầu tiên chạm mốc 0 đô la

Nguồn: The U.S. national debt reaches $0 for the first time, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1835, Tổng thống Andrew Jackson đã đạt được mục tiêu trả hết toàn bộ nợ công của Mỹ. Đây là lần duy nhất trong lịch sử Mỹ nợ công đứng ở mức 0, và sự kiện này đã châm ngòi cho một trong những cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất lịch sử nước này.

Việc xóa bỏ nợ công vừa là vấn đề cá nhân đối với Jackson, vừa là kết quả của một dự án chính trị tồn tại từ khi lập quốc. Kể từ thời Cách mạng, các chính trị gia Mỹ đã nhiều lần tranh luận về tính đúng đắn của việc quốc gia gánh nợ. Sau khi giành độc lập, chính quyền liên bang đồng ý gánh các khoản nợ chiến tranh của từng bang như một phần của việc thống nhất các thuộc địa cũ. Phe Liên bang, những người ủng hộ một chính quyền trung ương mạnh hơn, đã thành lập một ngân hàng quốc gia và lập luận rằng nợ có thể là một phương thức hữu ích để thúc đẩy nền kinh tế của đất nước mới. Những người phản đối họ, tiêu biểu nhất là Thomas Jefferson, cảm thấy rằng các chính sách này ưu ái giới tinh hoa vùng đông bắc, mà gây thiệt hại cho người dân nông thôn và xem nợ nần là một nỗi nhục quốc gia. Continue reading “01/01/1835: Nợ công Mỹ lần đầu tiên chạm mốc 0 đô la”

30/12/1903: Hỏa hoạn tại Nhà hát Iroquois làm chết hơn 600 người

Nguồn: Fire breaks out in Chicago theater, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1903, một vụ hỏa hoạn tại Nhà hát Iroquois ở Chicago, Illinois, đã cướp đi sinh mạng của hơn 600 người và trở thành vụ cháy nhà hát chết chóc nhất trong lịch sử nước Mỹ. Các lối thoát hiểm bị chặn và sự thiếu hụt kế hoạch an toàn phòng cháy chữa cháy là nguyên nhân gây ra phần lớn các ca tử vong.

Được thiết kế bởi Benjamin Marshall theo phong cách Phục hưng, Nhà hát Iroquois vô cùng sang trọng được cho là có khả năng “chống cháy” khi khai trương vào năm 1903. Quả thật, Ủy viên Xây dựng Chicago George Williams và thanh tra cứu hỏa Ed Laughlin đã đến kiểm tra nhà hát vào tháng 11/1903 và tuyên bố rằng nó “hoàn toàn chống cháy.” Họ cũng ghi nhận nhà hát có 30 lối ra, trong đó 27 lối là cửa đôi. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, William Clendenin, biên tập viên của tạp chí Fireproof (Chống cháy), cũng kiểm tra Iroquois và viết một bài xã luận gay gắt về các nguy cơ hỏa hoạn tại đây, chỉ ra rằng có quá nhiều chi tiết trang trí bằng gỗ, không có chuông báo cháy, và không có hệ thống phun nước phía trên sân khấu. Continue reading “30/12/1903: Hỏa hoạn tại Nhà hát Iroquois làm chết hơn 600 người”

28/12/1895: Buổi chiếu phim thương mại đầu tiên

Nguồn: First commercial movie screened, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1895, buổi chiếu phim thương mại đầu tiên trên thế giới đã diễn ra tại Grand Cafe ở Paris. Bộ phim được thực hiện bởi Louis và Auguste Lumière, hai anh em người Pháp. Họ đã phát minh ra máy quay phim kiêm máy chiếu có tên là Cinematographe. Trước đó, anh em nhà Lumière đã giới thiệu phát minh của mình với công chúng vào tháng 03/1895 bằng một đoạn phim ngắn ghi lại cảnh công nhân rời khỏi nhà máy Lumière. Sang ngày 28/12, cặp anh em giàu óc kinh doanh này bắt đầu chiếu một loạt các cảnh phim ngắn về cuộc sống thường nhật của người Pháp và lần đầu tiên thu phí vào cửa. Continue reading “28/12/1895: Buổi chiếu phim thương mại đầu tiên”

27/12/1932: Khai trương Radio City Music Hall

Nguồn: Radio City Music Hall opens, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào thời kỳ đỉnh điểm của Đại Khủng hoảng, hàng ngàn người đã đổ xô đến dự lễ khai trương Radio City Music Hall, một nhà hát Art Deco tráng lệ ở Thành phố New York. Tòa nhà được thiết kế như một cung điện dành cho dân thường, một nơi tuyệt đẹp để người bình thường cũng có thể thưởng thức các chương trình giải trí chất lượng cao. Kể từ khi mở cửa vào năm 1932, hơn 300 triệu người đã đến Radio City để thưởng thức phim ảnh, các buổi biểu diễn sân khấu, hòa nhạc, và nhiều sự kiện đặc biệt khác. Continue reading “27/12/1932: Khai trương Radio City Music Hall”

25/12/1895: Huyền thoại về “Stagger Lee” ra đời

Nguồn: The legend of “Stagger Lee” is born, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào Đêm Giáng sinh năm 1895, một cuộc cãi vã trong quán bar giữa hai người đàn ông – một người tên là Billy và người kia tên là “Stag” Lee – đã xảy ra và cuối cùng dẫn đến án mạng. Vụ giết người này đã truyền cảm hứng cho một bài hát blues kinh điển.

Thực ra, án mạng và bạo lực đã truyền cảm hứng cho nhiều bài hát nổi tiếng suốt những năm qua, dù thường thì những câu chuyện xoay quanh các bài hát đó lại hoàn toàn là hư cấu. Johnny Cash chưa bao giờ bắn một người đàn ông nào ở Reno, và các sự kiện được kể trong những bài hát nổi tiếng như “El Paso” và “I Shot The Sheriff” chưa bao giờ thực sự xảy ra. Không thể nói như thế về “Stagger Lee” – một bài hát, tuy có phần sai lệch so với sự thật trong suốt hơn 100 năm tồn tại, nhưng được lấy cảm hứng từ một vụ giết người có thật xảy ra vào tối muộn ngày 25/12/1895, tại một quán bar ở St. Louis, Missouri. Billy Lyons đã chết vào sáng sớm hôm sau. Continue reading “25/12/1895: Huyền thoại về “Stagger Lee” ra đời”

23/12/1944: Dwight Eisenhower chấp thuận xử tử Eddie Slovik

Nguồn: The execution of Eddie Slovik is authorized, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1944, Tướng Dwight Eisenhower đã đồng thuận với phán quyết của tòa án quân sự trong vụ án Binh nhì Eddie Slovik, người bị xét xử vì tội đào ngũ. Vị tướng ký lệnh hành quyết binh nhì, bản án tử đầu tiên đối với một người lính thuộc Quân đội Mỹ kể từ Nội chiến; Slovik cũng là người duy nhất bị trừng phạt kiểu này trong suốt Thế chiến II.

Binh nhì Eddie Slovik là lính nghĩa vụ. Ban đầu, anh ta bị xếp loại 4-F vì có tiền án (trộm xe hơi) nhưng đã được nâng lên loại 1-A sau khi các tiêu chuẩn đối với lính nghĩa vụ được hạ thấp nhằm đáp ứng nhu cầu nhân sự ngày càng tăng. Tháng 01/1944, Slovik được đào tạo để trở thành một tay súng trường, điều trái với ý muốn của anh ta vì anh ta rất ghét súng. Continue reading “23/12/1944: Dwight Eisenhower chấp thuận xử tử Eddie Slovik”

21/12/1891: Trận bóng rổ đầu tiên

Nguồn: First basketball game played, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1891, James Naismith, 30 tuổi, đã giới thiệu đến mọi người trận bóng rổ đầu tiên. Dựa trên 13 luật do Naismith tạo ra, trò chơi được thử nghiệm bởi 18 học sinh tại Trường Đào tạo Hiệp hội Thanh niên Cơ đốc giáo Quốc tế (YMCA) ở Springfield, Massachusetts. Hai đội, mỗi đội gồm chín người chơi, thi đấu với nhau, với mục tiêu ném một quả bóng vào một chiếc rổ đựng đào được gắn trên ban công cách mặt sàn khoảng 3 mét.

Đầu những năm 1890, Naismith – người sinh ra ở Canada – quyết định rời bỏ công việc giám đốc thể thao của Đại học McGill ở Montreal để trở thành giáo viên thể dục tại Trường Đào tạo Quốc tế YMCA. Những học sinh buồn chán và ngỗ nghịch cần một hoạt động trong mùa đông khắc nghiệt ở New England. Vì vậy, Naismith đã chấp nhận thử thách của một giáo viên khác để giữ trật tự cho học sinh. Continue reading “21/12/1891: Trận bóng rổ đầu tiên”

20/12/1986: Một người da đen bị truy đuổi đến chết ở Howard Beach

Nguồn: Man chased to his death in Howard Beach hate crime, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1986, ba người đàn ông da đen đã bị một nhóm thiếu niên da trắng tấn công bằng những lời lẽ phân biệt chủng tộc ở Howard Beach, một khu dân cư chủ yếu là người Mỹ gốc Ý da trắng, thuộc tầng lớp trung lưu ở Queens, New York.

Trước đó, những người đàn ông này đang lái xe từ Brooklyn đến Queens thì xe của họ bị hỏng gần Howard Beach. Họ đi bộ vài dặm đến một tiệm pizza ở Howard Beach, nơi họ hỏi mượn điện thoại để gọi người giúp đỡ. Sau khi được thông báo là không có điện thoại, họ đã gọi pizza. Khi những người đàn ông rời khỏi tiệm, họ bị nhóm thiếu niên chặn lại. Một trong số ba người, Michael Griffith, 23 tuổi, đã bị đuổi vào dòng xe chạy trên đường Belt Parkway và chết sau khi bị một chiếc xe tông. Người thứ hai, Cedric Sandiford, bị đánh đập dã man, trong khi người thứ ba, Timothy Grimes, may mắn chạy thoát khỏi những kẻ tấn công mà không bị thương nặng. Continue reading “20/12/1986: Một người da đen bị truy đuổi đến chết ở Howard Beach”

18/12/1972: Joe Biden mất người vợ đầu và con gái trong tai nạn xe hơi

Nguồn: Joe Biden loses first wife and daughter in tragic car accident, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1972, chỉ vài tuần sau khi ông được bầu làm thượng nghị sĩ của bang Delaware, người vợ đầu của Joe Biden, Neilia, và cô con gái 13 tháng tuổi, Naomi, không may thiệt mạng trong một tai nạn xe hơi khi đang trên đường đi mua cây thông Noel sau khi một xe tải kéo rơ moóc đâm vào xe của họ.

Hai con trai của gia đình Biden, Beau và Hunter, cũng ở trong xe, nhưng đã sống sót với những vết thương nghiêm trọng. Lúc đó, Beau, 4 tuổi, bị gãy nhiều xương, trong khi Hunter, 3 tuổi, bị nứt sọ. Cuộc điều tra cho thấy xe tải đã đâm ngang vào chiếc Chevrolet của Neilia Biden tại một giao lộ nông thôn ở Hockessin, Delaware. Không ai trong số các tài xế bị kết luận là có lỗi trong vụ va chạm. Continue reading “18/12/1972: Joe Biden mất người vợ đầu và con gái trong tai nạn xe hơi”