Category: Sự kiện

19/04/1919: Hội nghị Hòa bình Paris thảo luận các yêu sách của Ý

Nguồn: Discussion of Italian claims begins at Paris peace conference, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1919, ngày thứ Bảy trước lễ Phục sinh, các cuộc đàm phán căng thẳng và phức tạp đã bắt đầu tại Hội nghị Hòa bình Paris về những yêu sách lãnh thổ của Ý đối với Đế quốc Áo-Hung cũ.

Ngoại trưởng Anh, Arthur Balfour, viết rằng: bằng cách nào đó, phải xoa dịu người Ý, và câu hỏi duy nhất là làm thế nào để xoa dịu họ với cái giá phải trả nhỏ nhất cho nhân loại. Ý đã đồng ý tham gia Thế chiến I vào mùa xuân năm 1915 sau khi phe Hiệp ước hứa sẽ hiện thực hóa giấc mơ quốc gia của họ và trao cho họ quyền kiểm soát tuyệt đối đối với vùng đất quanh biên giới phía đông bắc, bao gồm cả vùng Tyrol, nơi nhiều người Ý đang sống dưới sự kiểm soát của Áo-Hung. Continue reading “19/04/1919: Hội nghị Hòa bình Paris thảo luận các yêu sách của Ý”

18/04/1958: Tòa án liên bang quyết định thả nhà thơ Ezra Pound

Nguồn: Federal court decides to release poet Ezra Pound from hospital for criminally insane, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1958, một tòa án liên bang đã phán quyết rằng Ezra Pound không cần phải ở lại Bệnh viện St. Elizabeth dành cho tội phạm tâm thần ở Washington, D.C. nữa. Pound đã bị giam giữ trong 13 năm sau khi bị bắt ở Ý trong Thế chiến II vì tội phản quốc.

Pound sinh ra ở Hailey, Idaho, và lớn lên ở vùng ngoại ô gần Philadelphia, nơi cha ông làm việc tại Cục Đúc tiền Hoa Kỳ. Ông theo học Đại học Pennsylvania, nơi ông gặp William Carlos Williams và có mối tình lãng mạn với Hilda Doolittle, người sau này được biết đến với tên gọi nhà thơ H.D. Ông lấy bằng thạc sĩ ngôn ngữ tại Đại học Pennsylvania năm 1906. Continue reading “18/04/1958: Tòa án liên bang quyết định thả nhà thơ Ezra Pound”

16/04/1946: Arthur Chevrolet tự sát

Nguồn: Arthur Chevrolet dies by suicide, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1946, Arthur Chevrolet, một tay đua xe hơi và là em trai của Louis Chevrolet – nhà sáng lập hãng xe Chevrolet, đã qua đời do tự sát tại Slidell, Louisiana.

Louis Chevrolet sinh ra ở Thụy Sĩ vào năm 1878, trong khi năm sinh của Arthur được ghi nhận là 1884 và 1886. Đến đầu những năm 1900, Louis và Arthur, cùng với người em út Gaston, đã rời châu Âu và chuyển đến Mỹ, nơi họ bắt đầu tham gia vào bộ môn đua xe. Năm 1905, Louis bất ngờ đánh bại huyền thoại đua xe Barney Oldfield tại một sự kiện ở New York. Tài năng đua xe của ông cuối cùng đã thu hút sự chú ý của William C. Durant, người thành lập General Motors (GM) vào năm 1908. Continue reading “16/04/1946: Arthur Chevrolet tự sát”

14/04/1828: Webster xuất bản “Từ điển tiếng Anh của người Mỹ”

Nguồn: “Webster’s American Dictionary of the English Language” is printed, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1828, Noah Webster, một luật sư tốt nghiệp Đại học Yale với niềm đam mê lớn dành cho ngôn ngữ và giáo dục, đã xuất bản cuốn Từ điển tiếng Anh của người Mỹ (American Dictionary of the English Language) của mình. Continue reading “14/04/1828: Webster xuất bản “Từ điển tiếng Anh của người Mỹ””

12/04/1981: Tàu con thoi Columbia được phóng đi lần đầu tiên

Nguồn: The space shuttle Columbia is launched for the first time, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1981, tàu con thoi Columbia đã được phóng đi từ Cape Canaveral, Florida, trở thành tàu vũ trụ có người lái có thể tái sử dụng đầu tiên du hành vào không gian. Dưới sự điều khiển của các phi hành gia Robert L. Crippen và John W. Young, tàu Columbia đã thực hiện một chuyến bay vào vũ trụ kéo dài 54 giờ với 36 vòng quỹ đạo trước khi hạ cánh thành công xuống Căn cứ Không quân Edwards ở California vào ngày 14/04. Continue reading “12/04/1981: Tàu con thoi Columbia được phóng đi lần đầu tiên”

11/04/1898: Tổng thống McKinley yêu cầu tuyên chiến với Tây Ban Nha

Nguồn: President McKinley asks for declaration of war against Spain, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1898, Tổng thống William McKinley đã yêu cầu Quốc hội Mỹ tuyên chiến với Tây Ban Nha.

Năm 1895, Cuba – nằm cách phía nam nước Mỹ chưa tới 100 dặm – đã nỗ lực lật đổ ách thống trị thực dân của Tây Ban Nha. Lực lượng nổi dậy khi đó nhận được hỗ trợ tài chính từ các nhóm tư nhân Mỹ và sử dụng Mỹ làm căn cứ hoạt động để tiến công. Quân đội Tây Ban Nha đáp trả bằng vũ lực tàn bạo; khoảng 100.000 dân thường Cuba thiệt mạng trong những điều kiện khốn khổ tại các trại tập trung của Tây Ban Nha từ năm 1895 đến 1898. Ban đầu, McKinley đã cố gắng tránh một cuộc xung đột vũ trang với Tây Ban Nha, nhưng truyền thông Mỹ, dẫn đầu bởi ông trùm báo chí Randolph Hearst, lại gay gắt chỉ trích McKinley là yếu kém và kích động dư luận ủng hộ một cuộc chiến để mang lại nền độc lập cho người Cuba. Continue reading “11/04/1898: Tổng thống McKinley yêu cầu tuyên chiến với Tây Ban Nha”

09/04/1866: Ulysses S. Grant bị bắt vì điều khiển xe ngựa quá tốc độ

Nguồn: Ulysses S. Grant arrested for speeding in his horse buggy, newspaper reports, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1866, tròn một năm sau khi Robert E. Lee đầu hàng tại Tòa án Appomattox – và nhiều thập kỷ trước khi cảnh sát bắt đầu chặn những chiếc xe chạy quá tốc độ – tờ National Intelligencer đưa tin rằng Ulysses S. Grant, Trung tướng Lục quân Mỹ, đã bị chặn lại vì điều khiển xe ngựa quá tốc độ ở Washington, D.C.

Theo tờ báo thế kỷ 19 ở Washington, D.C., hai sĩ quan cảnh sát đã chặn Grant lại trên Phố 14, nơi ông đang “cho con ngựa xám phi nhanh.” Grant đề nghị nộp phạt, nhưng sau đó “bày tỏ sự nghi ngờ về thẩm quyền bắt giữ ông của hai người này và đánh xe đi,” bài báo viết. Tuy nhiên, thái độ chống đối của Grant đã sớm dịu xuống; ông chấp nhận lệnh triệu tập, xuất hiện trước thẩm phán hòa giải và nộp tiền phạt. Continue reading “09/04/1866: Ulysses S. Grant bị bắt vì điều khiển xe ngựa quá tốc độ”

07/04/1805: Lewis và Clark rời Pháo đài Mandan

Nguồn: Lewis and Clark depart Fort Mandan, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1805, sau một mùa đông dài, đoàn thám hiểm của Lewis và Clark đã rời khu trại của họ tại bộ lạc Mandan và tiếp tục hành trình về hướng Tây.

Đoàn Khám phá của hai người bắt đầu chuyến đi từ mùa xuân năm trước, và đến được các ngôi làng lớn của người Mandan và Minnetaree dọc theo thượng nguồn Sông Missouri (phía bắc khu vực Bismarck, North Dakota hiện nay) vào cuối tháng 10. Khi đến những nơi này, Meriwether Lewis và William Clark đã chỉ đạo mọi người xây dựng một pháo đài bằng gỗ kiên cố. Mùa đông sau đó rất khắc nghiệt, nhưng đoàn thám hiểm có nguồn lương thực dồi dào. Hai vị chỉ huy đã tận dụng tối đa thời gian buộc phải dừng chân này để ghi chép tỉ mỉ vào nhật ký và chuẩn bị bản đồ cho tuyến đường của họ. Quan trọng nhất, họ thường xuyên gặp gỡ những người Mỹ bản địa tại địa phương, những người đã cung cấp cho họ thông tin quý giá về vùng đất phía trước. Continue reading “07/04/1805: Lewis và Clark rời Pháo đài Mandan”

05/04/1859: Darwin gửi ba chương đầu cuốn ‘Nguồn gốc Muôn Loài’ cho nhà xuất bản

Nguồn: Charles Darwin sends first three chapters of “On the Origin of Species” to his publisher, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1859, nhà tự nhiên học Charles Darwin đã gửi cho các nhà xuất bản của mình ba chương đầu tiên của cuốn “Nguồn gốc Muôn Loài” (On the Origin of Species), tác phẩm sau này sẽ trở thành một trong những cuốn sách có sức ảnh hưởng lớn nhất từng được xuất bản.

Biết rõ số phận của những nhà khoa học từng công bố các lý thuyết táo bạo để rồi bị tẩy chay – hoặc thậm chí tệ hơn – Darwin đã trì hoãn việc xuất bản thuyết chọn lọc tự nhiên của mình trong nhiều năm. Ông âm thầm phát triển lý thuyết của mình xuyên suốt hai thập kỷ nghiên cứu bí mật sau khi trở về từ chuyến hành trình kéo dài 5 năm tới Nam Mỹ trên tàu HMS Beagle với tư cách là nhà thực vật học không hưởng lương của con tàu. Continue reading “05/04/1859: Darwin gửi ba chương đầu cuốn ‘Nguồn gốc Muôn Loài’ cho nhà xuất bản”

04/04/1967: Martin Luther King Jr. lên tiếng chống lại Chiến tranh Việt Nam

Nguồn: Martin Luther King Jr. speaks out against the war, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1967, Mục sư Martin Luther King Jr. – người đứng đầu Hội nghị Lãnh đạo Cơ đốc giáo Miền Nam – đã có bài phát biểu mang tên “Vượt ra ngoài Việt Nam” (Beyond Vietnam) trước 3.000 người tại Nhà thờ Riverside ở Thành phố New York. Trong bài phát biểu này, ông nói rằng đang hình thành một mối liên kết chung giữa các phong trào dân quyền và hòa bình. King đề xuất rằng Mỹ chấm dứt mọi cuộc không kích miền Bắc và miền Nam Việt Nam; tuyên bố ngừng bắn đơn phương với hy vọng điều này sẽ dẫn đến các cuộc đàm phán hòa bình; ấn định ngày rút toàn bộ quân đội khỏi Việt Nam; và trao cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam một vai trò trong các cuộc đàm phán. Continue reading “04/04/1967: Martin Luther King Jr. lên tiếng chống lại Chiến tranh Việt Nam”

02/04/1968: “2001: A Space Odyssey” công chiếu toàn cầu

Nguồn: “2001: A Space Odyssey” has its world premiere, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1968, bộ phim 2001: A Space Odyssey của đạo diễn Stanley Kubrick đã chính thức được công chiếu tại các rạp phim trên toàn cầu.

Kubrick – người đứng sau bộ phim châm biếm Chiến tranh Lạnh Dr. Strangelove (1964) từng được cả khán giả lẫn giới phê bình yêu thích – rất hứng thú với khoa học viễn tưởng, nhưng lại cảm thấy thể loại này hiếm khi tạo ra được những bộ phim thú vị. Ông quyết tâm thực hiện một bộ phim thực sự thú vị, sử dụng truyện ngắn khoa học viễn tưởng The Sentinel làm tài liệu gốc và mời chính tác giả của nó, Arthur C. Clarke, làm người đồng viết kịch bản. Continue reading “02/04/1968: “2001: A Space Odyssey” công chiếu toàn cầu”

31/03/1995: Ngôi sao nhạc pop Selena bị trưởng ban hâm mộ sát hại

Nguồn: Pop star Selena murdered by fan club president, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1995, ngôi sao nhạc pop Selena đã bị trưởng ban hâm mộ của cô bắn chết tại Corpus Christi, Texas. Cái chết bi thảm ngay lập tức làm dấy lên niềm tiếc thương vô hạn từ người hâm mộ.

Selena Quintanilla Perez trở nên nổi tiếng trong vai trò ca sĩ hát chính của ban nhạc gia đình, Selena y los Dinos. Ban nhạc có những chuyến lưu diễn dày đặc, biểu diễn tại các vũ trường, nhà hàng, và hộp đêm trên khắp vùng tây nam nước Mỹ và Mexico. Phong cách âm nhạc Tejano của họ là sự hòa quyện giữa các bài hát truyền thống của Mexico và nhạc khiêu vũ Mỹ Latinh cùng nhạc pop và rock. Selena trở thành một triệu phú – và một biểu tượng văn hóa – ở tuổi 19, và album năm 1993 của cô, Selena Live, đã giành được giải Grammy cho album nhạc Mỹ gốc Mexico xuất sắc nhất. Continue reading “31/03/1995: Ngôi sao nhạc pop Selena bị trưởng ban hâm mộ sát hại”

29/03/1974: Tàu thăm dò vũ trụ Mariner của Mỹ đến thăm Sao Thủy

Nguồn: U.S. space probe, Mariner, visits Mercury, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1974, tàu thăm dò vũ trụ không người lái Mariner 10 của Mỹ, do NASA phóng đi vào tháng 11/1973, đã trở thành tàu vũ trụ đầu tiên đến thăm Sao Thủy, gửi về những hình ảnh cận cảnh của thiên thể thường bị che khuất do nằm quá gần Mặt Trời.

Mariner 10 đã đến thăm Sao Kim tám tuần trước đó, nhưng chỉ nhằm mục đích sử dụng lực hấp dẫn của Sao Kim để tạo đà đẩy nó về phía hành tinh gần Mặt Trời nhất. Trong ba lần bay ngang qua Sao Thủy giữa năm 1974 và 1975, tàu vũ trụ của NASA đã chụp được những hình ảnh chi tiết về hành tinh này và lập bản đồ thành công khoảng 35% bề mặt đầy miệng hố, giống hệt Mặt Trăng của nó. Continue reading “29/03/1974: Tàu thăm dò vũ trụ Mariner của Mỹ đến thăm Sao Thủy”

28/03/1960: Ngôi sao đầu tiên được đặt trên Đại lộ Danh vọng Hollywood

Nguồn: First star laid on the Hollywood Walk of Fame, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1960, ngôi sao vĩnh viễn đầu tiên đã chính thức được đặt trên Đại lộ Danh vọng Hollywood, tại ngã tư đường Hollywood và Gower. Ngôi sao này vinh danh nhà sản xuất kiêm đạo diễn phim Stanley Kramer.

Kramer tạo dựng danh tiếng nhờ sản xuất các bộ phim như High Noon và The Caine Mutiny, cũng như góp phần làm bệ phóng cho sự nghiệp của Marlon Brando. Sau này, ông nổi tiếng với những bộ phim mang “thông điệp” thức tỉnh xã hội như Inherit the Wind, Judgment at Nuremberg, và Guess Who’s Coming to Dinner. Continue reading “28/03/1960: Ngôi sao đầu tiên được đặt trên Đại lộ Danh vọng Hollywood”

26/03/1804: Tổng thống Jefferson được tặng một “ổ bánh mì ma mút”

Nguồn: President Jefferson presented with a “mammoth loaf” of bread, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1804, Tổng thống Thomas Jefferson đã tham dự một bữa tiệc công cộng tại Thượng viện Mỹ và cùng một đám đông đa dạng xuất thân thưởng thức một ổ bánh mì khổng lồ được mệnh danh là “ổ bánh mì ma mút” (the mammoth loaf). Ổ bánh khổng lồ này đã được nướng để ăn kèm với phần còn lại của một tảng phô mai khổng lồ. Continue reading “26/03/1804: Tổng thống Jefferson được tặng một “ổ bánh mì ma mút””

24/03/1944: Sĩ quan Quân đội Anh Orde Wingate tử nạn trong một vụ rơi máy bay

Nguồn: British Army officer Orde Wingate killed in plane crash, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1944, Thiếu tướng Orde Wingate, chỉ huy Lữ đoàn Ấn Độ số 77, còn được gọi là lực lượng Chindit, đã qua đời ở tuổi 41 trong một vụ rơi máy bay vận tải.

Tốt nghiệp Học viện Quân sự Hoàng gia Anh, Wingate là người nổi tiếng có tính cách lập dị, vừa hay trích dẫn Kinh Thánh, vừa ủng hộ các chiến thuật chiến tranh phi tiêu chuẩn. Sự nghiệp chiến đấu du kích của ông bắt đầu khi ông tổ chức các cuộc tuần tra ngầm của người Do Thái để đẩy lùi các cuộc đột kích của người Ả Rập ở Palestine do Anh kiểm soát vào thập niên 1930. Năm 1941, Wingate chỉ huy một lực lượng liên quân Ethiopia và Sudan chiếm lại Addis Ababa, thủ đô của Ethiopia, từ tay quân Ý, những người đã xâm lược vào năm 1935. Continue reading “24/03/1944: Sĩ quan Quân đội Anh Orde Wingate tử nạn trong một vụ rơi máy bay”

22/03/1820: Stephen Decatur thiệt mạng trong cuộc đấu súng

Nguồn: American naval hero killed in duel, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1820, sĩ quan Hải quân Mỹ Stephen Decatur, người anh hùng trong Các Cuộc chiến Barbary, đã bị thương chí mạng trong một cuộc đấu súng với Phó đô đốc Hải quân thất sủng James Barron tại Bladensburg, Maryland. Dù từng là bạn bè, Decatur lại là một thành viên của tòa án binh đã ra phán quyết đình chỉ Barron khỏi Hải quân trong 5 năm vào năm 1808, rồi sau đó còn phản đối việc phục chức cho ông, dẫn đến một cuộc cãi vã đẫm máu giữa hai người. Continue reading “22/03/1820: Stephen Decatur thiệt mạng trong cuộc đấu súng”

21/03/1678: Truy tìm danh tính tác giả “An Account of the Growth of Popery”

Nguồn: Reward offered for identity of pamphlet author, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1678, tờ London Gazette đã treo thưởng cho bất kỳ ai tiết lộ danh tính tác giả của tập tờ rơi mang tên An Account of the Growth of Popery (tạm dịch: Ghi chép về Sự Bành trướng của thế lực Giáo hoàng). Như sau này được tiết lộ, tập sách đã được Andrew Marvell xuất bản ẩn danh vào năm 1677. Continue reading “21/03/1678: Truy tìm danh tính tác giả “An Account of the Growth of Popery””

19/03/1999: Tìm thấy các thi thể trong vụ giết người hàng loạt ở Yosemite

Nguồn: Bodies found in Yosemite serial killer case, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1999, các nhân viên hành pháp đã phát hiện thi thể cháy đen của Carol Sund 42 tuổi và Silvina Pelosso 16 tuổi trong cốp chiếc xe thuê đã bị thiêu rụi của họ – một ngày sau khi chiếc xe được tìm thấy ở một khu vực hẻo lánh cách Công viên Quốc gia Yosemite vài giờ lái xe. Cary Stayner, một nhân viên bảo trì làm việc tại nhà nghỉ nơi những người phụ nữ này được nhìn thấy lần cuối cùng một tháng trước đó, sau này đã thú nhận sát hại họ cùng với hai người phụ nữ khác. Continue reading “19/03/1999: Tìm thấy các thi thể trong vụ giết người hàng loạt ở Yosemite”

17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên

Nguồn: First St. Patrick’s Day parade, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1601, cuộc diễu hành đầu tiên được ghi nhận nhằm tôn vinh Ngày Lễ Thánh Patrick, vị thánh bảo trợ Ireland, đã được tổ chức tại nơi mà ngày nay là St. Augustine, Florida.

Các ghi chép cho thấy một cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đã diễn ra vào ngày 17/03/1601, tại nơi khi đó là một khu định cư thuộc địa của Tây Ban Nha, dưới sự chỉ đạo của linh mục quản xứ người Ireland ở thuộc địa này, Ricardo Artur. Hơn một thế kỷ sau, những người lính Ireland nhớ quê hương đang phục vụ trong quân đội Anh đã tổ chức diễu hành ở Boston vào năm 1737 và ở Thành phố New York vào tháng 03/1762. Continue reading “17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên”