Nguồn: AIDS Quilt displayed for the first time on the National Mall, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1987, Tấm thảm Tưởng niệm AIDS (AIDS Memorial Quilt), được khâu lại từ 1.920 mảnh vải nhằm tưởng nhớ những người đã qua đời vì căn bệnh này, đã chính thức được trưng bày tại National Mall ở Washington, D.C. Sự kiện ra mắt tấm thảm – trải dài trên một diện tích lớn hơn cả một sân bóng đá – diễn ra cùng thời điểm với Cuộc Diễu hành Quốc gia vì Quyền của Người Đồng tính nữ và Đồng tính nam.
Tấm thảm này là đứa con tinh thần của Cleve Jones, một nhà hoạt động nhân quyền và nhà văn tại San Francisco. Vào tháng 11/1985, khi đang lên kế hoạch cho cuộc diễu hành thắp nến thường niên để tưởng nhớ hai nhà lãnh đạo chính trị Harvey Milk và George Moscone – những người đã bị ám sát vào năm 1978 – Jones bàng hoàng nhận ra đã có hơn 1.000 cư dân San Francisco qua đời vì bệnh AIDS. Với mong muốn tôn vinh và lưu giữ ký ức về họ, ông đề nghị những người tham gia diễu hành viết tên những người thân yêu đã mất vì căn bệnh này lên các tấm biểu ngữ.
Sau cuộc diễu hành, những người tham gia đã bắc thang và dán các tấm biểu ngữ đó lên bức tường bên ngoài của Tòa nhà Liên bang San Francisco. Khung cảnh ấy trông giống như một tấm thảm được chắp vá – và chính điều này đã khơi nguồn cho một ý tưởng lớn.
Khoảng một năm sau, một nhóm những người xa lạ đã gặp gỡ tại San Francisco để bắt tay vào việc may các mảnh vải tưởng nhớ những người thân yêu của mình. Jones đã tạo ra mảnh vải đầu tiên để tưởng nhớ Marvin Feldman, một người bạn của ông. Sang tháng 06/1987, dự án thảm tưởng niệm này chính thức được tổ chức lại thành Quỹ Dự án NAMES. Mọi người từ các thành phố khác bắt đầu gửi các mảnh vải đến, và rất nhiều tình nguyện viên đã đóng góp thời gian, thiết bị, cùng các vật dụng khâu vá.
Sau lần ra mắt đầu tiên tại thủ đô của đất nước vào tháng 10, tấm thảm tiếp tục được mở rộng theo cấp số nhân, và các phần của nó thường xuyên được mang đi trưng bày tại nhiều thành phố khác nhau.
Ngày nay, Tấm thảm Tưởng niệm AIDS được xem là dự án nghệ thuật cộng đồng lớn nhất thế giới. Tác phẩm này bao gồm gần 50.000 mảnh vải dành để tri ân hơn 110.000 người, với tổng trọng lượng lên tới 54 tấn. Tấm thảm đã được trưng bày tại Washington, D.C. nhiều lần và được đưa trở lại San Francisco vào năm 2020. Tại đây, Khu tưởng niệm AIDS Quốc gia đang chịu trách nhiệm bảo quản tấm thảm, và công chúng cũng có thể chiêm ngưỡng tác phẩm này trực tuyến.