Nguồn: Thurgood Marshall nominated to Supreme Court, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1967, Tổng thống Lyndon B. Johnson đề cử Thẩm phán Tòa Phúc thẩm Mỹ Thurgood Marshall vào vị trí của Phó Chánh án Tối cao Pháp viện Tom C. Clark sắp nghỉ hưu. Đến ngày 30/8, sau một cuộc tranh luận nảy lửa, Thượng viện phê chuẩn việc đề cử Marshall với tỷ lệ phiếu 69-11. Hai ngày sau, ông tuyên thệ nhậm chức trước Chánh án Earl Warren, trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử ngồi vào tòa án cao nhất của nước Mỹ.
Là chắt của những người nô lệ, Marshall sinh năm 1908 tại Baltimore, Maryland. Năm 1933, sau quá trình học tập dưới sự dìu dắt của luật sư dân quyền Charles H. Houston, ông nhận bằng luật tại Đại học Howard ở Washington, D.C. Năm 1936, ông gia nhập bộ phận pháp lý của Hiệp hội Quốc gia vì Sự Tiến bộ của Người da màu (NAACP), nơi Houston đang làm giám đốc; hai năm sau, ông kế nhiệm người thầy của mình ở vị trí pháp lý cao nhất của tổ chức.
Với tư cách là trưởng cố vấn pháp lý của NAACP từ năm 1938 đến năm 1961, ông tham gia tranh tụng 32 vụ án tại Tối cao Pháp viện, thách thức thành công nạn phân biệt chủng tộc — nổi bật nhất là trong hệ thống giáo dục công lập. Ông thắng 29 vụ trong số này, bao gồm chiến thắng mang tính bước ngoặt năm 1954 trong vụ Brown kiện Hội đồng Giáo dục, trong đó Tối cao Pháp viện phán quyết rằng phân ly chủng tộc (segregation) là hành vi vi phạm Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp và do đó là bất hợp pháp. Phán quyết này đóng vai trò như một động lực to lớn cho phong trào dân quyền của người Mỹ gốc Phi trong thập niên 1950-1960 và cuối cùng dẫn đến việc bãi bỏ phân ly chủng tộc ở tất cả các cơ sở và tiện ích công cộng.
Năm 1961, Tổng thống John F. Kennedy bổ nhiệm Marshall vào Tòa Phúc thẩm Mỹ, nhưng việc đề cử ông bị nhiều thượng nghị sĩ miền Nam phản đối, và ông không được phê chuẩn mãi cho đến năm sau. Đến tháng 6/1967, Tổng thống Johnson tiếp tục đề cử ông vào Tối cao Pháp viện, và cuối tháng 8, ông được phê chuẩn. Trong suốt 24 năm làm việc tại tòa án cấp cao nhất này, Phó Chánh án Marshall luôn lên tiếng chống lại sự phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc hoặc giới tính, phản đối án tử hình, và bảo vệ quyền của các bị cáo trong các vụ án hình sự. Ông cũng bảo vệ các chính sách ưu tiên và quyền tự do sinh sản của phụ nữ. Khi các quyết định bổ nhiệm của một Nhà Trắng chủ yếu thuộc phe Cộng hòa làm thay đổi cục diện chính trị tại tòa, Marshall nhận ra những quan điểm tự do của mình ngày càng rơi vào thế thiểu số. Ông nghỉ hưu năm 1991 và qua đời hai năm sau đó.
