Thế giới hôm nay: 25/10/2023

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Đỗ Đặng Nhật Huy

Cơ quan của Liên Hợp Quốc về người tị nạn Palestine cho biết sẽ không thể tiếp tục các hoạt động ở Gaza nếu không được nhận nhiên liệu trước tối thứ Tư. Israel đã chặn nhiên liệu vào Gaza từ Ai Cập. Cho đến nay, nước này chỉ cho phép 54 xe tải chở thực phẩm và vật tư y tế vào. Hôm thứ Hai, Hamas đã thả hai phụ nữ Israel lớn tuổi bị họ bắt làm con tin trong cuộc tấn công ngày 7 tháng 10. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel, nhóm chiến binh này vẫn đang giam giữ hơn 200 người ở Gaza.

Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc kêu gọi António Guterres từ chức sau khi người đứng đầu tổ chức này nói rằng cuộc tấn công của Hamas “không tự dưng xảy ra” và mô tả việc Israel bắn phá Gaza là “vô cùng đáng báo động.” Ông Guterres – người cũng lên án hành động của Hamas – đã kêu gọi ngừng bắn. Ngoại trưởng Israel Eli Cohen được cho là đã hủy cuộc gặp theo lịch với ông Guterres. Continue reading “Thế giới hôm nay: 25/10/2023”

Ukraine đã phản công thành công hơn chúng ta nghĩ

Nguồn: Oz Katerji và Vladislav Davidzon, “Ukraine’s Counteroffensive Is More Successful Than You Think,” Foreign Policy, 20/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc tập trung vào những trì trệ của cuộc chiến trên bộ đã che khuất những thành công lớn ở Crimea và Biển Đen.

Gần đây, việc đưa tin về chiến tranh Ukraine trên các phương tiện truyền thông phương Tây đã tập trung nhiều vào chiến dịch trên bộ của Kyiv, đặc biệt là những nỗ lực tiến về phía bờ Biển Đen. Phần lớn các phân tích, dù đúng hay sai, đều tập trung vào việc Kyiv đã không đạt tiến bộ đáng kể nào từ đầu năm đến nay, chẳng gì có thể so sánh được với các cuộc tấn công mang tính đột phá năm ngoái ở Kharkiv và Kherson. Continue reading “Ukraine đã phản công thành công hơn chúng ta nghĩ”

24/10/1931: Khánh thành Cầu George Washington

Nguồn: George Washington Bridge is dedicated, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1931, Thống đốc New York Franklin D. Roosevelt đã khánh thành Cầu George Washington bắc qua sông Hudson, trước thời hạn dự kiến tám tháng. Cây cầu treo dài 1450 mét, dài nhất thế giới vào thời điểm đó, nối Fort Lee của New Jersey với Washington Heights ở Thành phố New York. “Đây sẽ là một dự án rất thành công,” FDR nói với đám đông tập trung tại buổi lễ. “Sự thịnh vượng của Đường hầm Hà Lan, cũng như thành công tài chính của những cây cầu mới được xây dựng gần đây trong khu vực này, đã chứng minh rằng ngay cả những thời điểm khó khăn nhất cũng không thể làm giảm khối lượng giao thương và giao thông khổng lồ ở những quận cảng lớn nhất.” Continue reading “24/10/1931: Khánh thành Cầu George Washington”

Tại sao Mỹ nên sợ Trung Quốc hơn chiến tranh Trung Đông?

Nguồn: Ross Douthat, “Why We Should Fear China More Than Middle Eastern War,” New York Times, 21/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hôm thứ Năm, Tổng thống Joe Biden đã có bài phát biểu liên hệ cuộc xung đột Israel-Hamas với cuộc xâm lược Ukraine của Nga, đồng thời khẳng định sự can dự của Mỹ là một phần trong đại chiến lược nhằm kiềm chế kẻ thù và đối thủ của chúng ta. Ông tuyên bố “Chừng nào những kẻ khủng bố chưa phải trả giá cho tội ác khủng bố của chúng, chừng nào những kẻ độc tài chưa phải trả giá cho sự hung hãn của chúng, thì chúng vẫn sẽ tiếp tục. Và cái giá phải trả cũng như các mối đe dọa đối với nước Mỹ và thế giới sẽ còn gia tăng.” Continue reading “Tại sao Mỹ nên sợ Trung Quốc hơn chiến tranh Trung Đông?”

Tại sao người Trung Quốc đổ xô mua nhà ở Nhật Bản?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China’s property market woes prompt buying spree in Japan,” Nikkei Asia, 19/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các nhà đầu tư đang mua những bất động sản mà họ có thể cải tạo và cho khách du lịch thuê.

Những người Trung Quốc lớn tuổi sống sót sau Cách mạng Văn hóa (1966-1976) và các sự kiện hỗn loạn khác đã không khoanh tay đứng nhìn khi chính phủ của họ không thể giải quyết tình hình suy thoái của thị trường bất động sản trong nước.

Đối với những người này và nhiều người Trung Quốc khác, thị trường nước ngoài, đặc biệt là Nhật Bản, đang tạo ra một lối thoát cho nguồn tiền của họ, một phần nhờ vào các ứng dụng điện thoại thông minh. Continue reading “Tại sao người Trung Quốc đổ xô mua nhà ở Nhật Bản?”

22/10/1975: Trung sĩ đồng tính thách thức Không quân Mỹ

Nguồn: Gay sergeant challenges the Air Force, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1975, Trung sĩ Leonard Matlovich, một cựu binh được tặng thưởng huân chương trong Chiến tranh Việt Nam, đã bị Không quân Mỹ cho giải ngũ “bình thường” sau khi công khai tuyên bố mình là người đồng tính. Matlovich, người xuất hiện trong bộ quân phục không quân trên trang bìa tạp chí Time với dòng tiêu đề “TÔI LÀ NGƯỜI ĐỒNG TÍNH,” đã thách thức lệnh cấm người đồng tính trong quân đội Mỹ. Continue reading “22/10/1975: Trung sĩ đồng tính thách thức Không quân Mỹ”

21/10/1966: Thảm họa lở đất ở Aberfan, Anh

Nguồn: Aberfan disaster kills 144 people and levels a Welsh mining village, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1966, một vụ lở đất thải than đã ập xuống một ngôi làng khai thác mỏ ở Wales, khiến 116 trẻ em và 28 người lớn thiệt mạng. Chỉ có 5 người sống sót, trong khi một nửa số thanh niên trong thị trấn đã thiệt mạng. Thảm họa Aberfan trở thành một trong những vụ tai nạn mỏ than tồi tệ nhất ở Anh. Continue reading “21/10/1966: Thảm họa lở đất ở Aberfan, Anh”

Đại Việt dưới thời vua Lê Thánh Tông (P6)

Tác giả: Hồ Bạch Thảo

Xem thêm: Các bài khác trong chuỗi bài “Lịch sử Việt Nam thời tự chủ”

Tháng 3 năm Hồng Đức thứ 3 [8/4-7/5/1472] (Minh Thành Hóa thứ 8), cho các thư lại đỗ thi Hương, được thực thụ chức quan. Mở kỳ thi Hội, lấy đậu 26 người; qui định đề tài trong 4 kỳ thi:

“Tháng 3, hạ lệnh rằng, lại viên các nha môn nếu thi đỗ khoa thi hương thì được bổ lên chính quan…

 Thi hội chọn sĩ nhân trong nước. Lấy đỗ bọn Lê Tuấn Ngạn 26 người. Phép thi:

 Kỳ thứ nhất ra 8 đề về Tứ Thư [Luận Ngữ, Mạnh Tử, Đại Học, Trung Dung], người thi tự chọn lấy 4 đề, làm 4 bài văn, Luận Ngữ 4 đề, Mạnh Tử 4 đề. Ngũ Kinh [Thi, Thư, Lễ, Dịch, Xuân Thu]: mỗi kinh 3 đề, người thi tự chọn 1 đề mà làm. Duy kinh Xuân Thu thì 2 đế gộp làm 1 mà làm. Continue reading “Đại Việt dưới thời vua Lê Thánh Tông (P6)”

Chuyển động Quốc Phòng (13/10 – 19/10/2023)

Thực hiện: Viên Đăng Huy | Hiệu đính: Nguyễn Thế Phương

Chiến tranh Nga – Ukraine:

Continue reading “Chuyển động Quốc Phòng (13/10 – 19/10/2023)”

Chính sách của Mỹ về vấn đề Đài Loan đang chệch hướng?

Nguồn: Oriana Skylar Mastro, “This Is What America Is Getting Wrong About China and Taiwan,” New York Times, 16/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Suốt nửa thế kỷ qua, Mỹ đã tránh gây chiến với Trung Quốc về vấn đề Đài Loan, phần lớn nhờ vào sự cân bằng tinh tế giữa răn đe và trấn an.

Nhưng sự cân bằng đó đã bị đảo lộn. Trung Quốc đang xây dựng và phô trương sức mạnh quân sự của mình, và những lời lẽ thù địch bắt đầu đến từ cả Bắc Kinh và Washington. Dường như, chiến tranh ngày càng dễ xảy ra hơn. Continue reading “Chính sách của Mỹ về vấn đề Đài Loan đang chệch hướng?”

19/10/1982: Nhà sản xuất xe hơi John Z. DeLorean bị bắt vì buôn cocaine

Nguồn: John Z. DeLorean is arrested in $24 million cocaine deal, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1982, nhà sản xuất xe hơi John Z. DeLorean đã bị bắt và bị buộc tội âm mưu tàng trữ và phân phối 25 kg cocaine. DeLorean được trắng án về tội danh ma túy vào tháng 8/1984, nhưng tai ương pháp lý của ông chỉ mới bắt đầu. Ông sớm bị đưa ra xét xử vì tội lừa đảo, và trong hai thập niên tiếp theo, ông đã buộc phải trả hàng triệu đô la cho các chủ nợ và luật sư. Tuy nhiên, DeLorean vẫn chiếm một vị trí quan trọng trong lịch sử ngành xe hơi: Nhờ xuất hiện trong bộ phim “Back to the Future” năm 1985, chiếc xe thể thao cửa mở đứng của ông đã trở thành một trong những chiếc xe nổi tiếng nhất thế giới. Continue reading “19/10/1982: Nhà sản xuất xe hơi John Z. DeLorean bị bắt vì buôn cocaine”

Thế giới hôm nay: 19/10/2023

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Đỗ Đặng Nhật Huy

Trong chuyến đi tới Tel Aviv, tổng thống Mỹ Joe Biden dường như đã thuyết phục được Israel cho phép hàng viện trợ được đưa vào Gaza qua Ai Cập. Tổng thống Mỹ cũng công bố 100 triệu USD viện trợ nhân đạo cho người Palestine ở Gaza và Bờ Tây. Ông cho biết sẽ cung cấp viện trợ “chưa từng có” cho Israel, mặc dù quy mô của gói viện trợ vẫn chưa được công bố.

Trước đó, ông Biden — và Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ — đã ủng hộ quan điểm của Israel rằng tên lửa bị lỗi của nhóm chiến binh Hồi giáo Jihad Palestine chính là nguyên nhân gây ra vụ nổ tại một bệnh viện ở Thành phố Gaza. Hamas đổ lỗi cho lực lượng Israel về vụ tấn công mà các quan chức Palestine cho rằng đã giết chết hàng trăm người. Vụ nổ này gây ra biểu tình kéo dài đến thứ Tư tại Bờ Tây do Israel chiếm đóng cũng như một số quốc gia Ả Rập. Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/10/2023”

Tại sao Tiến trình Hoà bình Oslo thất bại?

Nguồn: Aaron David Miller, “Why the Oslo Peace Process Failed,” Foreign Policy, 13/09/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và điều đó có ý nghĩa gì đối với các nhà đàm phán tương lai?

Ngồi trên Bãi cỏ phía Nam của Nhà Trắng vào ngày 13/09/1993, tôi không thể tin vào những gì mình đang nhìn thấy. Dưới bầu trời trong vắt không một gợn mây, một vị thủ tướng Israel khó chịu và một nhà lãnh đạo Palestine rạng rỡ nắm tay nhau vì hòa bình, trong khi một tổng thống Mỹ hồ hởi ôm lấy bộ đôi này, mỉm cười như một bậc cha mẹ đầy tự hào. Continue reading “Tại sao Tiến trình Hoà bình Oslo thất bại?”

Thế giới hôm nay: 18/10/2023

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Đỗ Đặng Nhật Huy

Bộ y tế Gaza, do Hamas điều hành, cho biết có ít nhất 500 người thiệt mạng sau khi Israel không kích một bệnh viện ở Thành phố Gaza, nơi dân thường Palestine đang được điều trị hoặc trú ẩn. Lực lượng Phòng vệ Israel phủ nhận trách nhiệm và nói đây là tên lửa của nhóm Jihad Hồi giáo Palestine. Mahmoud Abbas, tổng thống của Chính quyền Palestine ở Bờ Tây, tuyên bố để tang ba ngày.

Joe Biden sẽ đến thăm Israel và Jordan vào thứ Tư để tái khẳng định sự ủng hộ của Mỹ dành cho Israel trong khi cố gắng ngăn xung đột lan rộng khắp khu vực. Ông dự định gặp Mahmoud Abbas, nhưng sau vụ không kích bệnh viện Gaza ông Abbas được cho là đã hủy cuộc gặp. Continue reading “Thế giới hôm nay: 18/10/2023”

Liệu Ấn Độ có đổi tên nước thành Bharat?

Nguồn: “Will India change its name to Bharat?“, The Economist, 15/09/2023.

Biên dịch: Đỗ Đặng Nhật Huy

Kể từ khi Đảng Bharatiya Janata (BJP) lên nắm quyền ở Ấn Độ vào năm 2014, đảng này đã thực hiện các chính sách nhằm uốn nắn Ấn Độ theo tầm nhìn dân tộc chủ nghĩa Hindu. Giờ đây có lẽ BJP đã sẵn sàng thực hiện thay đổi đáng chú ý nhất: đổi tên nước. Trong hội nghị thượng đỉnh G20 ở Delhi hôm 9 và 10 tháng 9, thủ tướng Narendra Modi đã dùng một tấm bảng tên có khắc “Bharat,” tức tên theo tiếng Hindi của nước ông.

Việc sử dụng Bharat trong suốt hội nghị thượng đỉnh đã làm dấy lên nhiều phỏng đoán. Ông Modi chưa bình luận về vấn đề này, nhưng thông báo của chính phủ ông về “phiên họp đặc biệt” của Quốc hội từ ngày 18/9 đã làm dấy lên suy đoán BJP sẽ đổi tên nước (dù cuối cùng điều này đã không xảy ra). Nhưng tại sao BJP lại muốn đổi tên Ấn Độ? Continue reading “Liệu Ấn Độ có đổi tên nước thành Bharat?”

17/10/1906: Một thợ đóng giày lừa lính Đức đi cướp

Nguồn: A shoemaker leads German soldiers in a robbery, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1906, Wilhelm Voigt, một thợ đóng giày người Đức 57 tuổi, đã đóng giả một sĩ quan quân đội và dẫn cả một đội lính đi theo giúp ông ta đánh cắp 4.000 mác. Voigt, người có tiền án lâu năm, đã làm bẽ mặt quân đội Đức bằng cách lợi dụng sự phục tùng mù quáng của họ trước cấp trên và nhờ họ hỗ trợ cho vụ cướp táo bạo của mình. Continue reading “17/10/1906: Một thợ đóng giày lừa lính Đức đi cướp”

Tổng thống Biden nói về tình hình xung đột giữa Israel và Hamas

Nguồn: Thời báo Hoàn cầu (Trung Quốc) | Biên dịch: Nguyễn Hải Hoành

Báo Mỹ New York Times ngày 15 đưa tin Tổng thống Mỹ Biden đã chấp nhận cuộc phỏng vấn trên chương trình “60 phút” (60 Minutes) của CBS. Chương trình này được phát sóng vào tối ngày 15. Trong cuộc phỏng vấn, Biden chủ yếu nói về vòng xung đột mới giữa Palestine với Israel và các chủ đề khác. Ông nói Phong trào Kháng chiến Hồi giáo Palestine (Hamas) “phải bị tiêu diệt tận gốc” đồng thời cảnh báo Israel không được chiếm Gaza lần nữa, ông nói điều đó sẽ là một “sai lầm”. Về lời cảnh báo của ông đối với Israel, tờ New York Times cho rằng đây là “nỗ lực lớn đầu tiên mà Biden thực hiện trước công chúng nhằm kiềm chế các đồng minh của mình” kể từ vòng xung đột mới giữa Palestine với Israel. Continue reading “Tổng thống Biden nói về tình hình xung đột giữa Israel và Hamas”

Căng thẳng quan hệ Trung – Nhật nhìn từ ngành hải sản Hokkaido

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How Xi Jinping haunts remote Hokkaido fishing towns,” Nikkei Asia, 12/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hải sâm và sò điệp cao cấp đã mất giá vì Trung Quốc cấm nhập khẩu.

Đối với ngư dân ở Rishiri, một hòn đảo xa xôi ngoài khơi cực bắc Hokkaido của Nhật Bản, việc kiểm tra điện thoại thông minh để biết tin tức về Trung Quốc đã trở thành thói quen hàng ngày. Người dân đặc biệt quan tâm đến việc Tập Cận Bình, nhà lãnh đạo quyền lực của Trung Quốc, sẽ làm gì.

Các ngư dân này kiếm sống nhờ hải sâm, một loại đặc sản dù có vẻ ngoài kỳ dị nhưng lại có giá hơn 2.000 USD/kg nhờ nhu cầu rất lớn của người tiêu dùng Trung Quốc. Continue reading “Căng thẳng quan hệ Trung – Nhật nhìn từ ngành hải sản Hokkaido”

Thế giới hôm nay: 16/10/2023

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Đỗ Đặng Nhật Huy

Khi thủ tướng Israel Binyamin Netanyahu tuyên bố sẽ “tiêu diệt Hamas” trước cuộc tấn công vào Dải Gaza, giới chức Mỹ đã cảnh báo cuộc xung đột có thể lan rộng khắp Trung Đông. Israel yêu cầu người dân ở Gaza sơ tán về phía nam tới Ai Cập. Các quan chức Gaza cho biết hơn 2.400 người đã thiệt mạng, chủ yếu là do các cuộc không kích của Israel, bao gồm cả những người đang tìm cách chạy trốn. Trong khi đó, Ai Cập đã triển khai quân đội đến gần biên giới, và tuyên bố bất kỳ nỗ lực nào nhằm đẩy người tị nạn vào nước này sẽ vi phạm an ninh của Ai Cập và luật pháp quốc tế. Ngoại trưởng Iran nói “bàn tay của tất cả các bên trong khu vực sẽ sẵn sàng” nếu Israel tiếp tục gây hấn.

Hizbullah, một nhóm chiến binh người Lebanon, đã bắn tên lửa qua biên giới phía bắc của Israel, khiến một người thiệt mạng và ba người khác bị thương. Người phát ngôn của lực lượng vũ trang Israel cho biết họ sẵn sàng chiến đấu trên mặt trận thứ hai nếu cần thiết. Trong khi đó, giới chức Syria nói Israel đã ném bom các sân bay chính ở Damascus và Aleppo. Cả Hizbullah và chế độ Syria đều được Iran hậu thuẫn. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/10/2023”

Tổng thống De Gaule dập tắt âm mưu đảo chính năm 1961 như thế nào?

Tác giả: Nguyễn Hải Hoành

Trong suy nghĩ của mọi người, để dập tắt một cuộc đảo chính quân sự, hầu như bao giờ cũng phải sử dụng vũ lực, và do đó khó tránh khỏi đổ máu, tàn phá. Nhưng để dập tắt cuộc đảo chính năm 1961 của các tướng lĩnh cấp cao chỉ huy quân đội Pháp đóng tại Algeria, Tổng thống Pháp De Gaule (Đờ-Gôn) đã sử dụng một thứ “vũ khí” duy nhất là … những chiếc đài thu thanh bán dẫn! Continue reading “Tổng thống De Gaule dập tắt âm mưu đảo chính năm 1961 như thế nào?”